domingo, 12 de abril de 2026

BAZA KURSO DE ESPERANTO. 4-A LECIONO (KELKAJ SUBJEKTOJ KAJ VERBOJ EN LA PREZENCO)

  Para achar palavras e expressões, tecle Ctrl+F.


4ª videoaula:

https://www.youtube.com/watch?v=rEDNuaXmxMY


 

        EKZERCO 7.4

 

1) Kio estas ĝi? Ĉu elektra objekto, aŭ frukto?

2) Kiu elektra objekto ĝi estas? Ĉu ventolilo, aŭ klimatizilo? 

3) Kiu estas la marko de ĝi? Ĉu vi povas vidi?

4) Kion ĝi faras?

5) Ĉu ĝi ventolas forte, aŭ malforte?

6) Ĉu ĝi ventolas agrable?


1) Kio ili estas?

2) Kion ili faras?

3) Kiaj estas la koloroj de ili?


1) Kion ili faras?

2) Ĉu la likvaĵo, kiu estas en la mano de la virino, estas akvo, aŭ suko?

3) Kio estas la likvaĵo, kiu estas en la mano de la viro?


1) Kio estas la homo? Ĉu sinjoro, aŭ sinjorino?

2) Kion faras la sinjoro?

3) Kiaj estas la koloroj de la balailo kaj de la vesto de li?


1) Kio estas la viroj, kiuj staras? Ĉu studentoj, aŭ sciencistoj?

2) Kion la sciencistoj faras?

3) Pri kio estas la parolado de ili, ĉu vi scias?



1) Kiu estas li? (Aŭ kiu estas la nomo de li? Aŭ kiel li nomiĝas?)

2) Kie li sidas? (Aŭ sur kio li sidas kaj antaŭ kio li sidas?)

3) Kion li faras kaj kiel li faras?



1) Kio ili estas?

2) Kiuj veturiloj ili estas? (Aŭ kiuj estas la nomoj de ili?)

3) Kiu el ili veturas kaj vojaĝas en la aero?




1) Kie pluvas?

2) Ĉu pluvas forte, aŭ malforte en Parizo?

3) Kiam (aŭ en kiu tago de la semajno) pluvas en Parizo?



1) Kion ili faras?

2) Kiuj ludas, laŭ la bildo?

3) Ĉu ekzistas diversaj specoj de ludo?

4) Ĉu la infanoj ludas per balancilo?

5) Ĉu la meksikano ludas (muzikas) per gitaro?

6) Ĉu la ŝafo kaj la paŝtisto ludas per ŝako?

7) Ĉu la atleto ludas per pilko?

8) Ĉu la aktoro Karlo Ĉaplino ludas (interpretas) en filmo?


1) Kion ili faras? 
2) Kiu estas la komuna profesio de ili?

3) Ĉu ili pentras bele kaj profesie, aŭ ne? 

 

      EKZERCO 6.4

 

1) Kion ili faras?

2) Kia estas la libro de la viro? Ĉu nigra, aŭ bruna?

3) Kia estas la abocolibro de la bufo?

4) Ĉu ŝajnas, ke la viro studas serioze?

5) Ĉu vi opinias, ke la bufo studas kaj lernas?

6) Kia estas la koloro de la bufo?


1) Kion faras la du eksterteruloj (aŭ eksterteranoj)?

2) Pri kio ili babilas (aŭ konversacias, interparolas, dialogas)? Ĉu pri la planedo Tero? Aŭ ĉu vi ne scias?

3) Kiaj ili estas?

4) Kia estas la koloro de ili?

5) En kiu lingvo ili parolas? Ĉu en la portugala? Aŭ ĉu vi ne scias?

6) Ĉu ili parolas, aŭ kantas?


1) Kion ili faras?

2) Ĉu la marmito estas plena de manĝaĵo?

3) Kiel la koro batas, laŭ la video? Ĉu forte, aŭ malforte? 

4) Kia estas la koro?

5) Kia estas la gorilo?

6) Kiaj estas la koloroj de la koro kaj de la gorilo?


1) Kion faras la bebo, kiu sidas?

2) Laŭ la video, ĉu la bebo batas (aŭ marteladas) forte, aŭ malforte?

3) Ĉu la bebo estas li, aŭ ŝi?

4) Kio estas la martelo, kiu estas en la dekstra mano de ŝi?

5) Kia estas la martelo?

6) En la video, ĉu la bebo marteladas kun bruo, aŭ sen bruo?


1) Kion la ŝarĝilo faras?

2) Per kio la ŝarĝilo ŝarĝas? Per elektro, aŭ per vento?

3) Ĉu la kompufono (aŭ simple telefono) kuŝas, sidas, aŭ staras?

4) Kio (aŭ kiuj objektoj) estas apud la telefono? Ĉu ŝlosiloj, aŭ libroj?

5) Kia estas (aŭ kia estas la koloro de) la ŝarĝilo?

6) Kia estas la telefono? Ĉu griza-nigra, aŭ griza-verda?


 

 

             EKZERCO 5.4

 


1) Kio li estas? Aŭ kiu estas la profesio de li?
2) Kion li faras?
3) Kie li laboras?
4) Ĉu li tremas?
5) Kiel li laboras?

6) Kia estas la laboro?


1) Kiel dancas la klaŭno? 

2) Kiel dancas la skatolo?

3) Kiel dancas la skeleto?

4) Kiel ili dancas? Ĉu bele, aŭ malbele?

5) Kion ili faras?

6) Kiaj ili estas?




1) Kion ili faras?
2) Kiel, aŭ per kio, la paraŝutisto saltas?
3) Kia estas la ĉevalo? Ĉu verda, nigra, aŭ blua?
4) Ĉu la kapro saltas, aŭ flugas?
5) Kiu saltas dekstre, kiu saltas maldekstre, kaj kiu saltas meze?
6) Kia estas la paraŝutisto?

1) Kion la vermo faras?

2) Kion ĝi legas? Ĉu libron, aŭ revuon?

3) Ĉu vi scias, ĉu la lego de la vermo estas agrabla?

4) Kiel, aŭ per kio, ĝi legas? Ĉu per okulvitroj, aŭ per binoklo?

5) Kia estas la vermo? Ĉu bluabruna, aŭ verda?

6) Kia estas la libro? Ĉu bluaviola, aŭ ruĝa?


1) Kio estas li?

2) Kion li faras?

3) Kiel li skribas?

4) Kia estas la vesto de li?

5) Kia estas la skribilo? Ĉu moderna, aŭ antikva?

6) Kio lumas sur la tablo? Ĉu lampo, aŭ kandelo?

 

                        EKZERCO 4.4

 

1) Kio estas ili?

2) Kiu homo estas li? Ĉu viro, aŭ virino? Aŭ ĉu li en vero estas ĝi, roboto?

3) Kiu besto estas ĝi?

4) Ĉu ili marŝas, kuras, aŭ naĝas?

5) Kiel ili iras?

6) Ĉu la roboto marŝas aŭtomate?


1) Kion ili, la rajdisto kaj la ĵokeo, faras?

2) Ĉu la ĵokeo rajdas rapide, aŭ malrapide?

3) Ĉu ambaŭ ili rajdas elegante? Aŭ nur la rajdisto?

4) Ĉu la rajdisto iras post la ĵokeo, aŭ kontraŭe?

5) Kiel la ĵokeo iras antaŭ la rajdisto?

6) Ĉu ili iras per ĉevaloj, aŭ per bicikloj?


1) Ĉu ili parolas, aŭ kantas?

2) Kia estas la vampiro, bela, aŭ malbela?

3) Kion diras la buŝo, ĉu vi scias?

4) Kia estas la Suno? Ĉu varma, aŭ malvarma?

5) Kiel parolas Patro Kristnasko?

6) Kion diras Patro Kristnasko?


1) Kie laboras, aŭ oficas la du oficistoj?

2) Kio estas sur la tablo? Ĉu komputilo, aŭ televidilo?

3) Ĉu la oficisto kun kravato, staras, aŭ sidas? Kaj la alia?

4) Ĉu la oficisto, kiu staras, estas la staranto?

5) Kaj la laboristo, kiu sidas, estas la sidanto?

6) Kion ili faras en la oficejo aŭ laborejo?


1) Kio estas la homo, kiu stiras?

2) Kion la stiristo faras?

3) Se la pasaĝero ne stiras, ĉu li veturas kaj promenas?

4) Kiel la pasaĝero veturas? Ĉu per taksio, aŭ per metroo?

5) Kio estas la stiristo, ĉu taksiisto, aŭ biciklisto?

6)  Kaj la pasaĝero? Ĉu li estas veturanto, aŭ stiranto?

==================================.

Vocês já devem ter notado que, em alguns exercícios, estamos usando o correlativo KIU, além de pergunta direta (no começo de oração), também como pronome relativo (depois de vírgula), ligando uma oração principal a uma oração subordinada.

Exemplo:

  • Li estas la viro, kiu dancas multe (Ele é o homem que dança muito).

Aqui, kiu refere-se ao sujeito da oração anterior à vírgula, e conecta o sujeito com toda a oração após a vírgula, que tem a ver com ele.

Eis abaixo outros exemplos de uso dos KI-vortoj como pronomes relativos:

 

·         Mi ne bone komprenis tion, kion vi diris.
(Eu não entendi bem o que você disse.)

·         Jen la instruisto, kiu klarigas la lecionojn tre pacience.
(Aqui está o professor, que explica as lições com muita paciência.)

·         Mi loĝas en kvartalo, kie estas multaj arboj kaj parkoj.
(Eu moro em um bairro onde há muitas árvores e parques.)

·         Ŝi renkontis amikon, kiun ŝi ne vidis de jaroj.
(Ela encontrou um amigo que não via há anos.)

·         Mi eltrovis, kiel mi povos veturi al la Luno.
(Eu descobri como eu poderei viajar à Lua.)

·         Tio estas la kialo, kial mi ne venis hieraŭ.
(Essa é a razão por que (ou pela qual) eu não vim ontem.)

·         Mi ankoraŭ ne scias, kiam mi povos vojaĝi..
(Eu não sei ainda quando poderei viajar.)

·         Ni vizitis la urbon, kiam okazis granda festivalo.
(Nós visitamos a cidade quando acontecia um grande festival.)

·         Ŝi montris la domon, kie loĝas ŝia familio.
(Ela mostrou a casa onde mora sua família.)

·         Mi konas la homon, kies libron vi prunteprenis.

         (Eu conheço a pessoa, cujo livro você pegou emprestado.)

==================================.

Observação

Veja que:

  • KIO retoma uma ideia inteira.
  • KIU / KIUN / KIES se referem a pessoas ou coisas definidas.
  • KIE / KIAM / KIAL / KIEL introduzem circunstâncias (lugar, tempo, motivo, modo).

Assim, os KI-vortoj funcionam como uma ponte entre a oração principal e a explicativa, exatamente como os pronomes relativos em português. Destaque-se que em Esperanto o pronome relativo normalmente aparece depois de vírgula. 


                   EKZERCO 3.4

 

1. Kiuj spektas?

2. Ĉu la knabo sidas, aŭ staras?

3. Kaj la homoj en la kinejo? Ĉu ankaŭ ili sidas kaj spektas?

4. Kia estas la filmo en la kinejo? Ĉu bona, aŭ malbona? Ĉu vi scias?

5. Kia estas la televidaĵo (programo) en la televidilo? Ĉu ĝi estas bona kaj interesa? Aŭ ĉu vi ne scias?

6. Kie la knabo sidas? (Aŭ antaŭ kio la knabo sidas?)

  

1) Ĉu la viro kun blanka bluzo dormas? Ĉu jes, aŭ ne?

2) Kaj la hundo? Ĉu ankaŭ ĝi dormas, aŭ maldormas?

3) Kaj la viro kun kravato? Ĉu li dormas profunde?

4) Ĉu Garfildo dormas trankvile?

5) Ĉu vi scias, ĉu la viro sur la sofo ronkas?

6) Kiel dormas la 2 (du) viroj kaj la du bestoj?


1) Ĉu la besto kuŝas, sidas, aŭ staras?

2) Kion la besto faras kun dentobroso en la maldesktra mano?

3) Kio ĝi estas? Ĉu homo, aŭ besto?

4) Kiu besto ĝi estas? 

5) Se ĝi nek kuŝas nek sidas, en kiu pozicio ĝi estas? Ĝi ________as.

6) Kie estas la dentokremo aŭ dentopasto? Aŭ en kiu mano estas la dentokremo aŭ dentopasto? Ĉu en la dekstra mano, aŭ en la maldekstra mano de la sciuro?


1) Kion la bestoj faras? Ĉu ili kuras, dancas, aŭ dormas?

2) Ĉu ili kuras rapide, aŭ malrapide? Kiel ili kuras?

3) Kio ili estas? Ĉu ili estas gepardo kaj hundo, aŭ elefanto kaj leono? Kiuj bestoj ili estas?

4) Ĉu la gepardo kuras post la hundo, aŭ la hundo kuras post la gepardo?

5) Ĉu vi opinias, ke la hundo mortos?

6) Ĉu vi opinias, ke la gepardo estas tre forta predanto?


1) Kio ili estas?

2) Kion ili faras?

3) Kiel la viro naĝas? Ĉu bone, aŭ malbone?

4) Kie la martestudo naĝas? Ĉu en maro, aŭ en rivero?

5) En kiu loko la viro naĝas? Ĉu en plaĝo, aŭ en naĝejo de klubo?

6) Kie ili naĝas, aŭ en kiu likvo ili naĝas? Ĉu en akvo, aŭ en oleo?

 

****


EKZERCO 2.4


1. Ĉu Karlo Bruno sidas, kuŝas, aŭ staras?

2. Kiu sidas?

3. Kio staras?

4. Se Snupo ne staras, ĉu ĝi kuŝas?

5. Se Karlo Bruno ne staras, kion li faras? 

6. Kiu kuŝas?


1. Kio li estas? Ĉu instruisto, aŭ inĝeniero?

2. Kion li faras?

3. Kiuj lernas?

4. Kiu staras, kaj kiuj sidas?

5. Kio ili estas? Ĉu kolegoj de la instruisto, aŭ lernantoj?

6. Kion la lernantoj faras?


1. Kion subite la viro faras? (Aŭ kion la viro subite faras? Aŭ kion la viro faras subite?)

2. Kion la infano faras?

3. Kiu aŭdas?

4. Ĉu la viro aŭdas, aŭ aŭskultas?

5. Kiu estas la viro? (Kiu estas la nomo de la viro?) Ĉu vi scias, aŭ ne?

6. Ĉu la infano aŭdas kaj aŭskultas?


 1. Ĉu Tereza kaj Vilhelmo rigardas, aŭ dormas?

2. Se Tereza ne dormas, kion ŝi faras?

3. Ĉu ŝi staras, aŭ sidas?

4. Kaj Vilhelmo, ĉu li staras, aŭ sidas? Ĉu vi scias?

5. Ĉu ankaŭ Vilhelmo rigardas?

6. Kion ŝi rigardas? Ĉu la maron? 


 1. Kiu li estas? Kiel li nomiĝas? Ĉu Jozefo, aŭ Antono?

2. Kio li estas? Ĉu okulisto, aŭ paciento?

3. Kiaj estas la okulvitroj de li?

4. Kiel li vidas kun la novaj okulvitroj? 

5. Kia estas la vido de Jozefo kun la novaj okulvitroj?

6. Kia li estas kun la novaj okulvitroj? Ĉu feliĉa, aŭ malfeliĉa?


**** 


EKZERCO 1.4:


Observando as imagens a seguir, copie (a caneta) e responda às perguntas abaixo de cada uma delas:



1.            Kion ĝi (la kato) faras?

2.            Ĉu la kato sonĝas?

3.            Ĉu la kato sonĝas, aŭ ne?

4.            Ĉu ĝi dormas kaj sonĝas, aŭ maldormas (está desperto)?

5.            Se la kato ne maldormas, kion la kato faras?

6.            Se ĝi ne maldormas, ĉu ĝi dormas?


1.            Kion li faras?

2.            Ĉu vi havas certecon, ke li kuŝas?

3.            Ĉu li tute kuŝas, aŭ ne?

4.            Ĉu li kuŝas, aŭ sidas (está sentado)?

5.            Se li ne sidas, kion li faras?

6.            Se li ne sidas, ĉu li kuŝas kaj skribas?


1.            Kion li faras?

2.            Ĉu vi certas, ke li sidas?

3.            Ĉu li vere sidas, aŭ ne?

4.            Ĉu li sidas, aŭ staras (está em pé)?

5.            Se li ne staras, kion li faras?

6.            Se li nek staras nek kuŝas, ĉu li sidas?


1.            Kion li faras?

2.            Ĉu estas kompreneble, ke li staras?

3.            Ĉu li klare staras, aŭ ne?

4.            Ĉu li staras, aŭ sidas?

5.            Se li ne sidas, kion li faras?

6.            Se li nek sidas nek kuŝas, ĉu evidente li staras?



A quarta videoaula é inteiramente prática e autoexplicativa, no sentido de mostrar que o verbo no presente, em Esperanto, tem a terminação apenas em -as, razão por que é impreterível se antepor ao verbo o concernente sujeito, para se saber quem é o autor da ação verbal (à exceção das orações com sujeito infinitival e orações iniciadas por estas, como vistas na última lição).

É de bom tom rever este video durante todos os dias da semana, para uma memorização natural das palavras (no comparativo imagem-palavra), sem a necessidade de consulta ao dicionário.

A maioria dos verbos exemplificados na 4ª videoaula é intransitiva, ou está funcionando como tal, na medida em que não está exibindo o complemento, ou seja, o objeto da ação verbal. Nesta lição, a ênfase está na ação verbal em si, independentemente do complemento que possa ser posposto a ela, o que veremos futuramente, quando tratarmos de verbos transitivos.

Várias estruturas interrogativas podem ser usadas para as frases exemplificadas, sendo a mais básica e geral a seguinte: 'KION -O FARAS'? (O que -o faz ou está fazendo?). A pergunta é em KION e não em KIO, porque é sobre FARAS (fazer no presente), e o verbo fazer é transitivo, porque quem faz, faz alguma coisa. Mas ele admite como resposta básica apenas a ação verbal em geral, seja transitiva ou intransitiva, não necessariamente com o complemento objetal.

Outras estruturas interrogativas:

Ĉu -o -as?

Ĉu -o -as, aŭ ne?

Ĉu -o -as, aŭ -as?

Se -o ne -as, kion -o faras?

Se -o ne -as, ĉu -o -as?



Novos exercícios suplementares aparecerão aqui mesmo nos próximos dias da semana, entre 7h e 8h da manhã pelo horário de Brasília (entre 12h e 13h pelo horário de verão de Greenwich).

Nenhum comentário:

Postar um comentário