BAZA KURSO DE ESPERANTO. LA 16-A LECIONO (LA AKUZATIVO DE DIREKTO KAJ ĜIAJ VARIAĴOJ)

       Para achar palavras, morfemas e expressões na página, tecle Ctrl+F.

 Plena Ilustrita Vortaro 

Vortaro Túlio Flores

 

A 16ª VIDEOAULA:

https://www.youtube.com/watch?v=BROQ1v0eW98

 

ACUSATIVO DE DIREÇÃO E SUAS VARIÁVEIS

 

O acusativo de direção no Esperanto é o uso da letra -N no final de uma palavra, ou, tecnicamente, agregada ao adjunto locativo, para mostrar que algo ou alguém está se movendo ou movendo um objeto em direção a um lugar, e não apenas se movendo lá. Pense nele como uma seta invisível que aponta o destino do movimento em deslocamento de fora para dentro.

A Regra de Ouro:

·         Sem a letra -N: Significa que a ação acontece dentro daquele lugar (estático).

·         Com a letra -N: Significa que a ação vai para dentro daquele lugar (movimento).

Exemplos Práticos (O Truque do "Em" vs. "Para")

Veja como a letra -N muda completamente o sentido da frase:

Exemplo 1: La kato saltas sur la tablo. [O gato pula na mesa. (O gato já estava em cima da mesa e ficou pulando lá em cima)].

·         La kato saltas sur la tablon. [O gato pula para cima da mesa. (O gato estava no chão e pegou impulso para subir na mesa)].

 

Exemplo 2: La senŝofora aŭto veturas en la urbo. [O veículo autônomo dirige na cidade. (O carro já está dentro da cidade, circulando pelas ruas dela)].

·         La senŝofora aŭto veturas en la urbon. [O carro dirige para dentro da cidade. (O carro estava na estrada, do lado de fora, e agora está entrando na cidade)].

---

Por que o Esperanto faz isso?

Para evitar ambiguidade (frases com duplo sentido). O Esperanto é a língua da clareza máxima.

Em português, se você diz "Eu corro na praia", pode significar que você já está na areia correndo, ou que você está correndo da rua em direção à praia. No Esperanto, a presença ou ausência do -N elimina essa dúvida imediatamente.

---

AMPLIANDO O ZOOM SOBRE A DIREÇÃO ACUSATIVAL

Vimos que, em Esperanto, também o acusativo de direção é marcado pela letra N, que fica no final do adjunto locativo ou local de destino da movimentação do verbo.

Entre o verbo e o locativo há uma preposição bifuncional, que é aquela que, a depender da frase, pode indicar posição estática, ou movimento direcional. Ei-las: EN, SUR, SUB, SUPER, ANTAŬ, KONTRAŬ, TRANS, APUD e INTER. [Veja que entre elas não estão as preposições AL e ĜIS, porque elas já indicam direção por sua natureza, dispensando, portanto, o N do acusativo direcional.]

Há frases direcionais em que o sujeito mesmo é quem se move para um local, na estrutura SUBJEKTO + VERBO + PREPOZICIO + LOKON. Eis um exemplo: La ŝoforo veturas en la urbon.

E há frases direcionais em que o sujeito move um objeto direto para um local, na estrutura SUBJEKTO + VERBO + REKTAN OBJEKTON + PREPOZICIO + LOKON. Eis um exemplo: La ŝoforo kondukas pasaĝeron en la urbon.

---

@ ACUSATIVO DE DIREÇÃO ALQUÍMICO

O caso acusativo de direção em Esperanto é usado também para a transformação de uma coisa em outra, com as estruturas TRANSFORMI –ON EN –ON, TURNI –ON EN –ON, ŜANĜI –ON EN –ON, ALIIGI –ON EN –ON, TRADUKI –ON EN –ON / (LA –AN) etc.

Embora essa regra também seja estudada na lição de acusativo de direção, na prática não se trata de movimento espacial, mas, sim, de mudança interna do sujeito em si, ou mudança do objeto direto pelo sujeito. Exemplo: Tiu entreprenisto transformos sian restoracion en hotelon.

Quando é o próprio sujeito que se transforma de uma coisa em outra, usa-se o sufixo –IĜI + EN –ON, nas estruturas TRANSFORMIĜI EN –ON, TURNIĜI EN –ON, ŜANĜIĜI EN –ON, ALIIĜI EN –ON, TRADUKIĜI EN –ON / (LA –AN) etc., ou faz-se uso de um pronome oblíquo compatível (MIN, NIN, SIN...), nas estruturas TRANSFORMI MIN EN –ON, TURNI SIN EN –ON, ŜANĜI NIN EN –ON, ALIIGI SIN EN –ON etc. Exemplo: La restoracio aliiĝos en hotelon.

[Repeteco sobre o AL: Destaque-se que, na transformação substancial alquímica, usa-se também a preposição AL, que é naturalmente diretiva, com todos os tais verbos, dispensando-se então o acusativo.]

# ACUSATIVO DE DIREÇÃO ADVERBIAL

Em Esperanto, o adjunto locativo pode também terminar com o advérbio diretivo –en (substituindo a terminação diretiva substantival -on), quando há movimento espacial. Por exemplo, ao invés de se dizer “Li veturos en Bahion”, pode-se dizer também “Li veturos Bahien” (mantendo-se a inicial maiúscula).

& ACUSATIVO DE DIREÇÃO PREPOSICIONAL-ADVERBIAL

Em Esperanto há algumas preposições típicas de posição, como EN, INTERNE, EKSTER, SUPRE, MALSUPRE, DEKSTRE, MALDEKSTRE, SUB, TRANS, ANTAŬ, MALANTAŬ, FOR e SUR.

Há também algumas preposições tais adverbializadas derivadamente, como ENE, EKSTERE, SUBE, TRANSE, ANTAŬE, MALANTAŬE, FORE, ALTE e MALALTE (estas duas últimas, originadas de adjetivos), sucedidas, ou não, de alguma preposição locativa reforçativa apropriada, como DE, EN e SUR, como nos exemplos ENE DE, EKSTERE EN e SUPRE SUR.

Com o acréscimo do acusativo de direção N, esses advérbios posicionais podem, eles próprios, se transformar, respectivamente, nos advérbios direcionais ENEN, INTERNEN, EKSTEREN, SUPREN, MALSUPREN, DEKSTREN, MALDEKSTREN, SUBEN, TRANSEN, ANTAŬEN, MALANTAŬEN, FOREN, ALTEN e MALALTEN, sucedidos, ou não, de alguma preposição locativa reforçativa apropriada, como nos exemplos ENEN DE, EKSTEREN EN e SUPREN SUR. Exemplo: Ĉar ekpluvis, la infanoj kuris enen (aŭ enen de la domo).

PERGUNTAS COM O ACUSATIVO DE DIREÇÃO

 

As perguntas com ki-demandoj sobre a direção com acusativo também ficam no acusativo, nas seguintes estruturas:

·         KIEN

·         PREPOSIÇÃO DIRECIONAL + KION

·         PREPOSIÇÃO DIRECIONAL + KIUN LOKON

·         PREPOSIÇÃO DIRECIONAL + KIUJN LOKOJN

 

 

                        EKZERCO 1.16

 

Responda, com caneta ou lápis, às perguntas abaixo envolvendo o acusativo de direção e suas variáveis, em cotejo com o mosaico acima. Observe os símbolos (@),(#) e (&) no início de algumas perguntas, os quais pedem respostas nas estruturas marcadas com os mesmos símbolos no texto didático.

 

1. Kien veturos Maniŝa, tuj enironte en la trajnon?

2. (@) En kion transformiĝos la ĝardeno de Ŝino, se li plantos multajn novajn florojn?

3. (#) Kien kuras Ĝemso, por preni buson kaj provi eniri en baldaŭ fermotan artgalerion?

4. En kiun lokon Ŭang Hajo eniras, por legi libron?

5. (&) Kien Tupano metas ŝtonojn, por teni ilin sekuraj?

6. En kion Cecilia tuj eniros, alveninte en sian komunumon?

7. En kiun lokon Ĝou Ĝjeo portas sian katinon?

8. Elirante el la metroo, sur kion Riko saltas en la metrostacio?

9. (@) En kion Ĝou Ĝjeo transformis la salonon de sia domo per la akiro de multaj libroj?

10. Kien kuras Sneha, post kiam la lerneja sonorilo sonoris?

11. (#) Kien saltas Riko, por konkeri sian lokon en la labormerkato?

12. En kiujn lokojn Ĝemso iros, por admiri pentraĵojn?

13. (&) Kien la kato de Ĝou Ĝjeo tuj saltos, por kuŝi?

14. Kien iras Ŝino, por trovi trankvilon kaj por mediti?

15. (@) En kion la faro de Tupano aliŝanĝos la lignan keston?

16. En kiun veturilon Maniŝa tuj eniros, por veturi en alian urbon?

17. (#) Kien iras Ŭang Hajo, por elekti libron?

18. En kian lokon Sneha direktas sin rapide post la lernopaŭzo?

19. En kiun lokon Ĝemso kuras, por trafi ekspozicion?

20. (@) En kion Cecilia transformos la materialojn por sia metio?

21. (#) Kien la gekatoj saltos, por ludi en la ĉambro?

22. En kiujn vagonojn la pasaĝeroj plej multe eniros, apenaŭ la trajno alvenos en la stacidomon?

23. (&) Enen de kio Tupano movas la ŝtonetojn?

24. En kian lokon Ŝino paŝas ene de la meditejo?

25. (#) Kien Riko moviĝas, apenaŭ la metroo estas malferminta la pordojn? 

 

Amanhã, dia 13, a lição será sobre acusativo de substituição de preposições.

 

BAZA KURSO DE ESPERANTO. LA 15-A LECIONO (LA PARTICIPOJ)

      Para achar palavras, morfemas e expressões na página, tecle Ctrl+F.

 Plena Ilustrita Vortaro 

Vortaro Túlio Flores

 

A 15ª VIDEOAULA:

https://www.youtube.com/watch?v=_MIaFH6SGIM&t=81s

 

 

PANORAMA EKZERCO 2

DEMANDO	RESPONDO
KIO	-ATO, -ITO, -OTO, LA AŬTOMOBILO
KIU	-ANTO, -INTO, -ONTO, GEORGO
KIA	-ANTA, -INTA, -ONTA, -ATA, -ITA, -OTA
KIEL	-ANTE, -INTE, -ONTE, -ATE, -ITE, -OTE
KION FARAS?	ESTAS –ANTA, -INTA, -ONTA

160. Kiel Georgo estis aĉetanta vespere en la merkredo? 

161. Kion Georgo estis farinta nokte post la aĉeto? 

162. Kio estis estanta la aĉetoto en la merkredo matene? 

163. Kiu estis la aĉetinto nokte en la merkredo? 

164. Kia Georgo estas en la ĵaŭdo? 

165. Kiel Georgo estis preparanta sin matene en la merkredo? 

166. Kion Georgo estas faranta en la ĵaŭdo, la posta tago? 

167. Kio estis la aĉetato vespere en la merkredo? 

168. Kiu estis la aĉetonto matene en la merkredo?

169. Kia Georgo estis vespere en la merkredo? 

170. Kiel la aŭtomobilo estis aĉetota ankoraŭ en la mardo? 

171. Kion faris Georgo vespere en la merkredo? 

172. Kio estas la aĉetito en la ĵaŭdo? 

173. Kiu estis la aĉetinto nokte en la merkredo? 

174. Kia estis la aŭtomobilo vespere en la merkredo? 

175. Kiel Georgo estas stiranta en la ĵaŭdo? 

176. Kion la aŭtomobilo faris nokte en la merkredo? 

177. Kio estis la aĉetoto en la mardo kaj ankaŭ en la merkredo matene? 

178. Kiu estis la aĉetanto vespere en la merkredo? 

179. Kia Georgo estis en la mardo kaj ankaŭ matene en la merkredo? 

180. Kiel la aŭtomobilo estis iranta sur la ŝoseo nokte en la merkredo? 

181. Kion Georgo faris en la mardo rilate al la aĉeto? 

182. Kio estas la komerca stato de la aŭto en la ĵaŭdo? 

183. Kiu estis la aĉetonto en la mardo nokte? 

184. Kia estis Georgo nokte en la merkredo? 

185. Kiel la aŭtomobilo estis aĉetata en la merkredo vespere? 

186. Kion Georgo faras en la ĵaŭdo?

  

ANALIZO AL KURSGVIDANTOJ

 

Estas participe klara konkludo pri la ĝenerala meza logiko uzata en la strukturo de la demandoj tra la tri tagoj (mardo, merkredo, ĵaŭdo).

Resumo de la ĝenerala meza logiko

1.      Kompleta ciklo de la ago

o    La demandoj kovras la tutan arkon de la ago: intenco → ago → rezulto → uzo.

o    Ĉiu tago reprezentas apartan fazon de la procedo “aĉeti”:

§  Mardo: la intenco kaj la plano (‑onto / ‑oto)

§  Merkredo: la efektivigo kaj la tuja rezulto (‑anta / ‑ata, ‑inta / ‑ita)

§  Ĵaŭdo: la rememoro kaj la posta stato (‑inta / ‑ita kun perfektiva valoro).

2.      Simetrio inter aganto kaj objekto

o    La alterno inter Georgo (aganto) kaj la aŭtomobilo (objekto) konservas ekvilibron inter aktiva kaj pasiva voĉo.

o    Tiu simetrio estas la kerno de la meza logiko: ĉiu aktiva ago havas sian pasivan spegulon.

3.      Progresado kaj reflektado en la tempo

o    La demandoj sekvas ne nur la kronologion, sed ankaŭ la psikologian tempon de la ago — la antaŭo, la dumtempo kaj la posttempo.

o    La meza logiko igas la lernanton percepti la verbon kiel vivan procedon, ne kiel fiksan punkton.

4.      Integro de la ses participaj aksoj

o    La demandoj harmonie distribuas la ses aksojn.

5.      Pedagogia valoro de la meza logiko

o    La sistemo de demandoj kreas spiralon de lernado: ĉiu tago revizitas la antaŭan, sed kun novaj participaj funkcioj.

o    Tiel la lernanto internalizas la uzon de participoj kiel ilon por logika kaj kreiva pensado, ne nur kiel formalan strukturon.

Resume, la ĝenerala meza logiko de la tri tagoj konstruas vivan gramatikon, kie tempo, voĉo kaj aspekto interplektiĝas en kohera kaj laboratorie elpensita rakonto.

 

 **************************

Atenton! Mi parolas al vi en la ĵaŭdo, la posta tago.

Hodiaŭ estas ĵaŭdo. Hieraŭ, en la merkredo, nokte, Georgo estis aĉetinta la aŭton, kaj la aŭto estis aĉetita de Georgo. Hieraŭ nokte, post la fino de la aĉeta procedado, Georgo estis la aĉetinto kaj la veturilo estis la aĉetito.

EKZERCO 6.15

DEMANDO	RESPONDO
KIO	-ATO, -ITO, -OTO, LA AŬTOMOBILO
KIU	-ANTO, -INTO, -ONTO, GEORGO
KIA	-ANTA, -INTA, -ONTA, -ATA, -ITA, -OTA
KIEL	-ANTE, -INTE, -ONTE, -ATE, -ITE, -OTE
KION FARAS?	ESTAS –ANTA, -INTA, -ONTA

126. Kio estis la aĉetito hieraŭ nokte en la merkredo?

127. Kiu estis la aĉetinto hieraŭ nokte merkrede?

128. Kia Georgo estis hieraŭ post la aĉeto?

129. Kiel la aŭtomobilo iris sur la ŝoseo, elirinte el la aŭtorevendejo?

130. Kion Georgo faris post la aĉeto?

131. Kiu estas la participa stato de la aŭtomobilo hodiaŭ, en la ĵaŭdo?

KUNRIPETADA SAMSTRUKTURA TEKSTO

 

En la mardo, Georgo estis aĉetonta la aŭtomobilon, kaj la aŭtomobilo estis aĉetota de Georgo.

Eĉ merkrede matene, Georgo ankoraŭ estis aĉetonta, do li estis la aĉetonto, kaj la aŭtomobilo ankoraŭ estis aĉetota, do ĝi estis la aĉetoto. Tiamaniere, la intenco jam ekzistis, sed la ago aĉeti ankoraŭ ne komenciĝis.

En la merkredo vespere, finfine Georgo estis aĉetanta la aŭtomobilon, kaj la aŭtomobilo estis aĉetata. Tiam Georgo estis la aĉetanto, kaj la aŭtomobilo estis la aĉetato. La procedo de la aĉeto okazis kun la mono transdonata al la vendanto.

En la merkredo nokte, Georgo estis aĉetinta la aŭtomobilon, kaj la aŭtomobilo estis aĉetita. Georgo estis la aĉetinto, kaj la aŭtomobilo estis la aĉetito. La rezulto de la ago jam montriĝis: la aŭtomobilo jam estis apartenanta al Georgo. Tiam la aĉetinta Georgo estis stiranta sur la ŝoseo, kaj la aĉetita aŭtomobilo estis stirata de li. Nokte, do, Georgo estis la aĉetinto kaj la stiranto, kaj la aŭtomobilo estis la aĉetito kaj la stirato.

[La tuta ciklo kompletigis sin: intenco aĉeti (en la mardo, kun la sonĝo) → sinpreparo aĉeti (merkrede matene, kun la depreno de la mono) → ago aĉeti (merkrede vespere, kun la pago) → rezulto de la aĉeto (merkrede nokte, kun la uzo de la aĉetaĵo).]

 

 

PANORAMA EKZERCO 1

132. Kio estis la aĉetoto en la mardo? 

133. Kiu estis la aĉetonto en la merkredo matene? 

134. Kia estis la aŭtomobilo hieraŭ nokte en la merkredo? 

135. Kiel Georgo veturis sur la ŝoseo en la merkredo nokte? 

136. Kion Georgo faras hodiaŭ en la ĵaŭdo? 

137. Kio estis la aĉetato en la merkredo vespere? 

138. Kiu estis la aĉetinto hieraŭ nokte en la merkredo? 

139. Kia estis Georgo en la mardo? 

140. Kiel la aŭtomobilo estis aĉetata en la merkredo dum la vespero? 

141. Kion la aŭtomobilo faris en la merkredo vespere? 

142. Kio estas la participa stato de la veturilo hodiaŭ, ĵaŭde? 

143. Kiu estis la aĉetanto tiam, en la merkredo vespere? 

144. Kia Georgo estis matene en la merkredo? 

145. Kiel Georgo donis la monon al la vendantto en la merkredo vespere? 

146. Kion Georgo faris hieraŭ matene en la merkredo? 

147. Kio estis la aĉetito en la merkredo nokte? 

148. Kiu estis la aĉetonto en la mardo? 

149. Kia Georgo estis vespere en la merkredo? 

150. Kiel la aŭtomobilo iras hodiaŭ en la ĵaŭdo? 

151. Kion Georgo faris hieraŭ vespere, en la merkredo? 

152. Kio estis la aĉetito hieraŭ nokte en la merkredo? 

153. Kiu estas la posedanto de la aŭtomobilo hodiaŭ en la ĵaŭdo? 

154. Kia la aŭto estis en la mardo? 

155. Kiel Georgo preparis sin en la merkredo por la aĉeto? 

156. Kion la veturilo faris en la mardo kaj en la merkredo matene? 

157. Kio estis la aĉetoto antaŭhieraŭ (marde) kaj hieraŭ matene (merkrede)? 

158. Kiu estas la aĉetinto hodiaŭ en la ĵaŭdo? 

159. Kia la stiranta Georgo estis hieraŭ nokte en la merkredo, post la aĉeto? 

 

1. Nun estas la nokto en la merkredo.

Memoru, ke en la vespero Georgo aĉetis la aŭtomobilon.

Georgo estas aĉetinta la aŭtomobilon. La aĉetinta Georgo veturas sur la ŝoseo. Georgo estas la aĉetinto. Aĉetinte, Georgo veturas sur la ŝoseo. Aĉetinte la aŭtomobilon, Georgo veturas sur la ŝoseo.

 

2. Ankoraŭ en la merkredo nokte.

La aŭtomobilo estas aĉetita. La aĉetita aŭtomobilo iras sur la ŝoseo. La aŭtomobilo estas la aĉetito. Aĉetite, la aŭtomobilo iras sur la ŝoseo. Aĉetite de Georgo, la aŭtomobilo iras sur la ŝoseo.

 

3. Estu tre atenta! Mi plue parolas al vi nokte en la merkredo.

Hodiaŭ matene, Georgo estis aĉetonta, kaj la aŭtomobilo estis aĉetota. Matene Georgo estis la aĉetonto, kaj la aŭtomobilo estis la aĉetoto.

Hodiaŭ vespere, Georgo estis aĉetanta, kaj la aŭtomobilo estis aĉetata. Vespere Georgo estis la aĉetanto, kaj la aŭtomobilo estis la aĉetato.

Nun, nokte, Georgo estas aĉetinta, kaj la aŭtomobilo estas aĉetita. Nokte, Georgo estas la aĉetinto, kaj la aŭtomobilo estas la aĉetito.

 

Observação: Essencialmente, esses três fragmentos do texto mostram a fase de conclusão da ação “aĉeti” (comprar): Georgo já comprou o automóvel, e o resultado torna-se visível durante a noite.

Em outras palavras, o texto evidencia o momento em que a intenção e o processo se transformam em resultado final — Georgo passa de aĉetonto → aĉetanto → aĉetinto, e o automóvel de aĉetoto → aĉetato → aĉetito. Assim, a lógica média do complexo contextual revela o ciclo completo da ação, equilibrando e clareando bem o papel ativo de Georgo e o papel passivo do carro.

                            EKZERCO 5.15

DEMANDO	RESPONDO
KIO	-ATO, -ITO, -OTO, LA AŬTOMOBILO
KIU	-ANTO, -INTO, -ONTO, GEORGO
KIA	-ANTA, -INTA, -ONTA, -ATA, -ITA, -OTA
KIEL	-ANTE, -INTE, -ONTE, -ATE, -ITE, -OTE
KION FARAS?	ESTAS –ANTA, -INTA, -ONTA

 

101. Kio estas la aĉetito en la merkredo nokte? 

102. Kiu estas la aĉetinto merkrede nokte? 

103. Kia Georgo estas nun, post la aĉeto? 

104. Kiel Georgo veturas sur la ŝoseo, post la aĉeto? 

105. Kion Georgo faras nun, nokte? 

106. En la merkredo matene, kio estis la aĉetoto? 

107. Hodiaŭ matene, kiu estis la aĉetonto? 

108. Kia Georgo estis matene antaŭ la aĉeto? 

109. Matene, kiel Georgo preparis sin por la aĉeto? 

110. Kion Georgo faris matene antaŭ la aĉeto? 

111. Kio estis la aĉetato en la merkredo vespere? 

112. Kiu estis la aĉetanto merkrede vespere? 

113. Kia Georgo estis vespere dum la aĉeto? 

114. Kiel Georgo donis la monon al la vendisto vespere? 

115. Kion Georgo faris vespere dum la aĉeto? 

116. Kio estas la aĉetita objekto post la merkreda vespero? 

117. Kiu estas la persono aĉetinta la veturilon? 

118. Kia estas la aŭto post la aĉeto? 

119. Kiel la aŭtomobilo iras sur la ŝoseo post la aĉeto? 

120. Kion la aŭtomobilo faras nun, nokte? 

121. Kio estis la aĉetato en la merkredo vespere, antaŭ la nokto? 

122. Kiu estis la aĉetanto vespere en la merkredo, antaŭ la nokto? 

123. Kia estis la aŭtomobilo dum la vespero? 

124. Kiel la aŭtomobilo estis aĉetata en la merkredo vespere? 

125. Kion la veturanto faris en la merkredo post la mateno kaj antaŭ la nokto?  

 

****************** 

 

1. Estas la vespero en la merkredo. Georgo aĉetas la aŭtomobilon.

Georgo estas aĉetanta la aŭtomobilon. La aĉetanta Georgo donas la monon al la vendanto. Georgo estas la aĉetanto. Aĉetante, Georgo donas la monon al la vendanto. Aĉetante la aŭtomobilon, Georgo donas la monon al la vendanto.

2. Ankoraŭ en la merkredo vespere.

La aŭtomobilo estas aĉetata. La aĉetata aŭtomobilo adiaŭas la aŭto-revendejon. La aŭtomobilo estas la aĉetato. Aĉetate, la aŭtomobilo adiaŭas la aŭto-revendejon. Aĉetate de Georgo, la aŭtomobilo adiaŭas la aŭto-revendejon.

3. Estu atenta! Mi plue parolas al vi merkrede vespere.

Nun, vespere, Georgo estas aĉetanta kaj la aŭtomobilo estas aĉetata. Nun, Georgo estas la aĉetanto kaj la aŭtomobilo estas la aĉetato. Hodiaŭ matene, Georgo estis aĉetonta kaj la aŭtomobilo estis aĉetota. Matene Georgo estis la aĉetonto kaj la aŭtomobilo estis la aĉetoto. Hodiaŭ nokte en la merkredo, Georgo estos aĉetinta kaj la aŭtomobilo estos aĉetita.

 

Observação: Essencialmente, essas três partes do texto laboratorial mostram o progresso da ação “aĉeti” (comprar) ao longo dos momentos do dia — manhã, tarde e noite — com os particípios ativos e passivos em dança lógica e equilibrada. Em outras palavras, o texto evidencia como o Esperanto permite acompanhar uma ação em sua totalidade simples ou continuada, com o devido jogo de particípios, no caso em tela, desde a intenção de comprar, passando pelo ato em si, até o resultado final, mantendo sempre a simetria entre quem age (Georgo) e o objeto da ação (la aŭtomobilo). E isso é só uma amostra de usabilidade. Muitas outras possibilidades de participialização verbal poderiam ser agregadas a esse complexo contextual.

                            EKZERCO 4.15

DEMANDO	RESPONDO
KIO	-ATO, -ITO, -OTO, LA AŬTOMOBILO
KIU	-ANTO, -INTO, -ONTO, GEORGO
KIA	-ANTA, -INTA, -ONTA, -ATA, -ITA, -OTA
KIEL	-ANTE, -INTE, -ONTE, -ATE, -ITE, -OTE
KION FARAS?	ESTAS –ANTA, -INTA, -ONTA

 

76. Kio estas la aĉetato en la merkredo vespere?  

77. Kiu estas la aĉetanto merkrede vespere?  

78. Kia estas Georgo merkrede en la vespero?  

79. Kiel Georgo donas la monon al la vendanto?  

80. Kion Georgo faras en la merkredo vespere?  

81. Kio estas la aĉetato ankoraŭ en la aŭto-revendejo?  

82. Kiu nun estas aĉetanta, kaj kiu estas vendanta?  

83. Kia estas la aŭtomobilo en la merkredo vespere?  

84. Kiel la aŭtomobilo adiaŭas la aŭto-revendejon?  

85. Kion la aŭtomobilo faras merkrede antaŭ la noktiĝo?  

86. En la merkredo matene, kiu estis la aĉetonto?  

87. En la merkredo matene, kio estis la aĉetoto?  

88. Kia estis Georgo en la merkredo matene?  

89. Kiel Georgo deprenis la monon en la banko matene?  

90. Kion Georgo faris en la merkredo matene?  

91. Kio estos la aĉetito en la merkredo nokte?  

92. Kiu estos la aĉetinto en la merkredo nokte?  

93. Kia estos Georgo en la merkredo nokte?  

94. Kiel Georgo estos aĉetinta la aŭtomobilon en la nokto de la merkredo?  

95. Kion Georgo faros en la merkredo nokte?  

96. Kio estos la aĉetato en la ĵaŭdo matene?  

97. Kio Georgo estis en la mardo, kio li estas en la merkredo vespere kaj kio li estos en la ĵaŭdo?  

98. Kia estis la aŭtomobilo en la merkredo matene?  

99. Kiel la aŭtomobilo estas aĉetata en la merkredo vespere?  

100. Kion la aŭtomobilo estos farinta tri tagojn poste?

 

****************** 

 

Atenton: mi parolas al vi merkrede matene!

 

1. Estas la mateno en la merkredo. Trinkinte kafon kun lakto, Georgo diras, ke en la vespero li aĉetos aŭtomobilon.

• Georgo estas aĉetonta la aŭtomobilon.
• La aĉetonta Georgo deprenas monon en banko.
• Georgo estas la aĉetonto.
• Aĉetonte, Georgo deprenas monon en banko.
• Aĉetonte la aŭtomobilon, Georgo deprenas monon en banko.

 

2. Ankoraŭ en la merkredo matene.

• La aŭtomobilo estas aĉetota.
• La aĉetota aŭtomobilo ricevas benzinon (specon de fuelo).
• La aŭtomobilo estas la aĉetoto.
• Aĉetote, la aŭtomobilo ricevas benzinon.
• Aĉetote de Georgo, la aŭtomobilo ricevas benzinon.

 

3. Atentu! Denove mi parolas al vi matene en la merkredo.

Nun, matene en la merkredo, Georgo estas aĉetonta kaj la aŭtomobilo estas aĉetota. Georgo estas la aĉetonto kaj la aŭtomobilo estas la aĉetoto.

Hodiaŭ vespere en la merkredo, Georgo estos aĉetanta kaj la aŭtomobilo estos aĉetata. Vespere Georgo estos la aĉetanto kaj la aŭtomobilo estos la aĉetato.

4. Hodiaŭ, en la merkredo, nokte, Georgo estos aĉetinta kaj la aŭtomobilo estos aĉetita. Nokte Georgo estos la aĉetinto kaj la aŭtomobilo estos la aĉetito.

 

 

Observação: Essencialmente, os três anexos mostram a progressão temporal dos particípios em Esperanto, aplicados ao ato de aĉeti aŭtomobilon:

• -onta / -ota / -onto / -oto → intenco, estonteco
• -anta / -ata / -anto / -ato → ago en progreso
• -inta / -ita / -into / -ito → ago jam plenumita

                            EKZERCO 3.15

 

DEMANDO	RESPONDO
KIO	-ATO, -ITO, -OTO, LA AŬTOMOBILO
KIU	-ANTO, -INTO, -ONTO, GEORGO
KIA	-ANTA, -INTA, -ONTA, -ATA, -ITA, -OTA
KIEL	-ANTE, -INTE, -ONTE, -ATE, -ITE, -OTE
KION FARAS?	ESTAS –ANTA, -INTA, -ONTA

 

 1. En la merkredo matene, kio estas la aĉetoto? 

2. En la merkredo matene, kiu estas la aĉetonto? 

3. Kia Georgo estis en la mardo? 

4. Kia Georgo estas merkrede matene? 

5. Kiel Georgo prenas la monon en la banko merkrede matene?

6.   Kiel Georgo donos la monon en la merkredo vespere?

7. En la mardo, kio estis estonta la aĉetoto en la merkredo matene? 

8. En la mardo, kiu estis estonta la aĉetonto en la merkredo matene? 

9. Kia la aŭtomobilo estas en la merkredo matene? 

10. Kia la aŭtomobilo estos merkrede en la vespero?

11. Kia la aŭtomobilo estos merkrede nokte?

12. Kiel la aŭtomobilo ricevos benzinon antaŭ la aĉeto? 

13. Kion Georgo estas faronta merkrede matene? 

14. Kion Georgo estos faranta merkrede vespere? 

15. Kion Georgo estos farinta merkrede nokte? 

16. Kiel Georgo estos akiranta la aŭton merkrede antaŭ la noktiĝo? 

17. Se oni estas en la mardo nokte, kio, en la merkredo matene, estos la objekto aĉetota en la merkredo vespere? 

18. Se oni estas en la mardo, kiu estos la persono aĉetonta dum la mateno en la merkredo? 

19. Kia Georgo estos post la aĉeto? 

20. Kiel la vendisto ricevos la monon pro la vendo? 

21. Kio estos la aĉetoto post la aĉeto? 

22. Kiu estos la aĉetinto post la aĉeto? 

23. Kia la aŭtomobilo estos post la aĉeto? 

24. Kiel Georgo estos aĉetinta la aŭton nokte? 

25. Kion Georgo faras en la banko antaŭ la tagmezo?

ANALIZO AL KURSGVIDANTOJ

Pri la meza logiko uzata en la strukturo de la hodiaŭaj demandoj.

Hieraŭ ni elstarigis la logikon kiel kombinon de tempo (antaŭ, dum, post) kaj sintaksa funkcio (subjekto, objekto, stato, maniero). Sed hodiaŭ ni rimarkigas, ke la demandoj sekvas ankaŭ pedagogian progreson:

 Novaj aspektoj de la meza logiko

1.  Didaktika progresado laŭ tempo La demandoj ne nur alternas inter mardo kaj merkredo, sed devigas la lernanton “vojaĝi” tra la tempo: antaŭvidi (‑onta/‑ota), konstati (‑anta/‑ata), kaj konkludi (‑inta/‑ita). Tiel la lernanto mapigas la tutan procedadon de la ago.

2.  Alterno inter subjekto kaj objekto. La logiko ne restas nur ĉe Georgo kiel aganto. Ĝi alternas inter Georgo (aĉetonto, aĉetanto, aĉetinto) kaj la aŭtomobilo (aĉetoto, aĉetato, aĉetito). Tio certigas, ke la lernanto ekzerciĝas en la voĉo aktiva kaj pasiva.

3.  Kategoria rotacio La demandoj sisteme trairas la kvar aksojn:

o    KIO → objekto pasiva

o    KIU → aganto aktiva

o    KIA → stato aŭ eco

o    KIEL → maniero aŭ cirkonstanco.

Tiel la lernanto ne nur memoras la finaĵojn, sed ankaŭ komprenas ilian semantikan rolon.

4.  Mikro-dialoga tekniko. Ĉiu demando estas verkita kiel la unua frazo de dialogo. Tio kreas atendojn kaj simulas realan interparolon. La logiko do estas ne nur gramatika, sed ankaŭ komunika.

5.  Kruca ripeto. Ripetante la saman scenon (Georgo kaj la aŭtomobilo) en diversaj tempoj kaj manieroj, la logiko devigas la lernanton rekoni ripetaĵojn kaj transdoni la scion de unu kunteksto al alia. Tio estas mekanismo de aktiva memorigado.

Resume: la meza logiko de la demandaro ne limiĝas al tempoj kaj funkcioj, sed ankaŭ inkluzivas didaktikan progreson, alternon de roloj, rotacion de kategorioj kaj komunikan simuladon.

 

****************** 

 

Atenton! Mi parolas al vi en la mardo.

 

Georgo aĉetos aŭtomobilon en la merkredo vespere.

Morgaŭ, en la merkredo, matene, Georgo estos aĉetonta, kaj la aŭtomobilo estos aĉetota vespere. Ĉar la aĉeto de la aŭtomobilo estas okazonta, aŭ estos okazanta en la merkredo post la tagmezo, do en la merkredo matene Georgo ankoraŭ estos la aĉetonto, kaj la aŭtomobilo ankoraŭ estos la aĉetoto.

                            EKZERCO 2.15

Observando o texto planejado acima, sobre os particípios, responda às perguntas abaixo, com caneta ou lápis, observando as formas participiais concernentes com as KI-demandoj.

 

OBSERVAÇÃO:

Perguntas em KIO esperam respostas em -ATO, -ITO, -OTO, LA AŬTOMOBILO

Perguntas em KIU esperam respostas em -ANTO, -INTO, -ONTO, GEORGO

Perguntas em KIA esperam respostas em -ANTA, -INTA, -ONTA, -ATA, -ITA, -OTA

Perguntas em KIEL esperam respostas em -ANTE, -INTE, -ONTE, -ATE, -ITE, -OTE

Perguntas em KION FARAS? esperam respostas em ESTAS –ANTA, -INTA, -ONTA

 

 26. Kio estos la aĉetoto en la merkredo matene?

27. Kiu estos la aĉetonto en la merkredo matene?

28. Kiel la vendonto ricevos monpremion pro la vendo de la aŭtomobilo?

 29. Kiel Georgo elspezos grandan sumon da mono en la merkredo vespere?

30. Kia Georgo estas en la mardo?

31. Kia Georgo estos merkrede matene?

32. Kiel Georgo donos la monon en la merkredo vespere?

33. Kiel Georgo prenos la monon en la banko merkrede matene?

34. Kia Georgo estos ĝis la mardo nokte?

35. Kia Georgo ankoraŭ estos merkrede en la mateno?

36. Kia la aŭtomobilo estas en la mardo?

37. Kia la aŭtomobilo estas en la mardo kaj ankoraŭ estos en la merkredo matene?

38. Kio, en la mardo, estos la objekto aĉetota en la merkredo?

39. Kiu, en la mardo, estas la persono aĉetonta merkrede?

40. Kiuj, en la mardo nokte, estas la aĉetonto kaj la aĉetoto?

41. Kiu estas la persono aĉetonta en la mardo, kaj kiu estos aĉetanta en la merkredo vespere?

42. Kia Georgo estas en la mardo kaj kia li estos en la merkredo matene?

43. Kio Georgo estas en la mardo kaj kio li estos en la merkredo vespere?

44. Merkrede matene kiel Georgo estos akironta la aŭton posttagmeze?

45. Kiel la aŭto estas akirota en la mardo?

46. Kia estas la vendisto de la aŭto en la mardo kaj en la merkredo matene?

47. Kio estas la persono, kiu estas vendonta en la merkredo matene?

48. Kio estos la persono, kiu estos vendanta en la merkredo vespere?

49. En la merkredo matene, kio estis la aĉetoto en la mardo?

50. Merkrede en la mateno, kiu estis la aĉetonto en la mardo?

ANALIZO AL KURSGVIDANTOJ:

La meza logiko de la demandaro pri la ludo de la participoj baziĝas sur tempa kaj morfologia koheroj, kiuj montras la rilaton inter la agoj de Georgo kaj la aŭtomobilo tra la tagoj mardo kaj merkredo.

 Struktura logiko de la teksto

La teksto prezentas teman sinsekvon de la aĉeto:

Antaŭ la ago (mardo) → intenco, preparo → formoj kun -onta / -onto / -onte
Dum la ago (merkredo posttagmeze) → efektiva farado → formoj kun -anta / -anto / -ante
Post la ago (merkredo vespere) → rezulto, plenumo → formoj kun -inta / -into / -inte

Tiel la teksto konstruas logikan tempon inter la volo, la farado kaj la rezulto — la tri fazoj de la verbo “aĉeti”.

 Meza logiko de la demandoj

Ĉiu demando tipo (KIO, KIU, KIA, KIEL) celas aktivigi specifan gramatikan kategorion kaj tial specifan pensmanieron:

Tipo de demando	Atendata respondo	Logika rolo	Ekzemplo de rezonado
KIO	-ATO, -ITO, -OTO	Objekto pasiva (kio estas farata)	“La aŭtomobilo estos la aĉetoto.”
KIU	-ANTO, -INTO, -ONTO	Subjekto aktiva (kiu faras)	“Georgo estos la aĉetonto.”
KIA	-ANTA, -INTA, -ONTA, -ATA, -ITA, -OTA	Kvalito aŭ stato	“Georgo estos aĉetonta.”
KIEL	-ANTE, -INTE, -ONTE, -ATE, -ITE, -OTE	Modo aŭ cirkonstanco	“Georgo donos la monon aĉetante.”

 Tempa kaj rilata logiko

La demandaro devigas la lernanton kompreni la rilaton inter la tempoj:

Kio jam okazis (mardo) → formoj -inta / -ita. 

Kio okazas nun (merkredo matene) → formoj -anta / -ata.

Kio ankoraŭ okazos (merkredo vespere) → formoj -onta / -ota

Tiel, la “meza logiko” estas la sinsekvo de statoj kaj agoj, kiu montras la kontinuan procedadon inter intenco, ago kaj rezulto — la esenco de la participoj en Esperanto.

****************** 

OS PARTICÍPIOS

Em princípio, a forma simples dos verbos basta para a comunicação clara e suficiente em Esperanto, devendo sempre ser preferida na rotina. Há, contudo, a necessidade circunstancial de se expressar a ação verbal continuada, repetida ou intermitente. É quando entra em ação a forma participial dos verbos.

O particípio é uma forma verbal que participa da natureza longitudinal do verbo. Pode funcionar como adjetivo, advérbio e, em algumas línguas, até como substantivo, como é o caso do Esperanto. O particípio expressa uma ação verbal estendida ou continuada, um processo ou um estado relacionado a um nome ou a outra ação.

Em Esperanto, o sistema de particípios é especialmente regular e produtivo. Há dois tipos:

Ativos: indicam quem pratica a ação.

Passivos: indicam quem recebe ou sofre a ação.

Cada tipo possui três tempos:

Presente: -ant- (ativo) e -at- (passivo);

Passado: -int- (ativo) e -it- (passivo);

Futuro: -ont- (ativo) e -ot- (passivo).

Esses particípios podem receber as terminações -a (adjetivo), -e (advérbio) e -o (substantivo), além de combinar-se com o verbo esti para formar construções verbais compostas.

 

 

ESMIUÇANDO OS PARTICÍPIOS NOS TEMPOS VERBAIS

Os Particípios Presentes

Para dar a ideia de duração momentânea ou de presença contínua de uma única ação verbal, existe o particípio -anta, que é usado com mais frequência junto com o verbo ‘esti’. 

La infano estas ludanta en la ĝardeno. [O particípio ativo presente quase sempre pode ser despreferido em favor da forma simples e suficiente, de modo que, se se pode dizer La infano ludas en la ĝardeno, não há a necessidade de se dizer La infano estas ludanta en la ĝardeno, a menos em alguma exceção justificavelmente participializante.]

Como o particípio -anta é adjetival, também existem epítetos com -anta.

La kantanta birdo sidas sur la branĉo.

-Anta é um particípio presente ativo.

 

Se, porém, o verbo está na voz passiva, existe o particípio -ata, que aparece com mais frequência após o verbo ‘esti’ e também atua como epíteto.

La letero estas skribata de mia plej ŝatata amiko.

Após o verbo de ligação ‘esti’, aparecem os particípios -anta ou -ata, em ações verbais presentes do sujeito.

No entanto, após verbos intransitivos e transitivos, o particípio presente ativo é -ante e o particípio presente passivo é -ate.

-ante: Ŝi iras sur la strato, kantante feliĉe.

-ate: La knabo sidas sur la planko, ĉirkaŭate de siaj ludiloj.

 

Os Particípios Passados

Os particípios transformam a ação de um verbo em qualidade (adjetivo) ou circunstância (advérbio).

Particípios Passados Ativos (Quem realizou a ação)

Adjektivo per "-inta": Alude a um substantivo que realizou uma ação específica no passado.

Conceito: A terminação -inta indica a qualidade de “ter feito algo”.

Exemplo: La viro, manĝinta la pomon, foriris feliĉe.

Advérbio com “-inte”: Descreve uma ação que ocorreu antes da ação principal, realizada pelo mesmo sujeito.

Conceito: A terminação -inte significa “tendo realizado algo”.

Exemplo: Skribinte la leteron, ŝi iris al la poŝtoficejo. 

Substantivo com “-into”: Refere-se à pessoa que realizou a ação no passado.

Conceito: O sufixo -into nomeia “aquele que fez” a ação.

Exemplo: La parolinto finis sian prelegon kaj ricevis aplaŭdojn.

 

Particípios Passados Passivos (Quem sofreu a ação)

Adjetivo com "-ita": Descreve um substantivo que sofreu ou foi o objeto da uma ação no passado.

Conceito: A terminação -ita indica a qualidade de “ter sido alvo de uma ação”.

Exemplo: La pordo, kiu estis farbita hieraŭ, nun estas tute seka.

Advérbio com “-ite”: Descreve a circunstância ou a maneira da ação, como resultado de uma ação sofrida.

Conceito: A terminação -ite indica que a ação principal ocorre no estado de “ter sido tratada” por outra ação.

Exemplo: Inspirite de la bela pejzaĝo, la artisto pentris mirindan bildon.

Substantivo com “-ito”: Refere-se à pessoa que sofreu a ação no passado.

Conceito: O sufixo -ito nomeia aquele que sofreu ou foi objeto de uma ação de outrem.

Exemplo: La invitito alportis donacon al la festo.

---

Tempos Compostos com Particípios

O verbo esti pode se combinar com os particípios, para formar tempos verbais de continuação mais precisos.

estas + particípio -inta (Perfeito Ativo)

Conceito: Mostra que uma ação passada está concluída e que o seu resultado ou estado é mencionável no presente.

Exemplo: Mi estas fininta mian laboron, do nun mi povas ripozi.

estis + particípio -anta (Pretérito Contínuo Ativo)

Conceito: Descreve uma ação que estava ocorrendo em um momento específico do passado, quando outra coisa aconteceu.

Exemplo: Mi estis leganta, kiam la telefono sonoris.

estas + particípio -ita (Perfeito Passivo)

Conceito: Mostra o estado atual de algo que sofreu uma ação no passado.

Exemplo: La fenestro estas rompita; ni devas ripari ĝin.

estis + particípio -ita (Mais-que-perfeito Passivo)

Conceito: Mostra o estado de algo em um momento passado, como resultado de uma ação anterior.

Exemplo: La domo estis jam konstruita, kiam mi aĉetis ĝin.

estis + particípio -ata (Pretérito Contínuo Passivo)

Conceito: Mostra que a ação era sofrida continuamente no passado.

Exemplo: Dum la milito, la urbo estis konstante bombardata.

 Particípios Futuros

Particípios Futuros Ativos (Ações a serem realizadas pelo sujeito)

--os ... -anta (Particípio Adjetivo Ativo do Presente no Futuro): Descreve um sujeito que estará realizando uma ação no futuro.

Exemplo: La kantisto, kiu morgaŭ estos kantanta sur la scenejo, estas tre talenta.

--os ... -ante (Particípio Adverbial Ativo do Presente no Futuro): Descreve uma ação secundária que o sujeito estará realizando ao mesmo tempo que a ação principal (esta, por sua vez, no futuro).

Exemplo: Li lernos Esperanton, esperante vojaĝi tra la mondo.

--os ... -inta (Particípio Adjetivo Ativo do Pretérito no Futuro — Futuro Perfeito): Descreve um sujeito que já terá concluído uma ação em um momento específico do futuro.

Exemplo: Kiam vi alvenos, mi estos jam manĝinta la vespermanĝon.

--os ... -inte (Particípio Adverbial Ativo do Pretérito no Futuro): Descreve uma ação que o sujeito terá concluído antes de realizar a ação principal no futuro.

Exemplo: Fininte la hejmtaskon, la infano tuj ludos ekstere.

Particípios Passivos (Ação recebida pelo sujeito)

-os ... -ata (Particípio Adjetival Passivo Presente no futuro): Descreve algo que será feito por alguém em um momento futuro.

Exemplo: La domo estos purigata en la venonta sabato.

-os ... -ate (Particípio Adverbial Passivo Presente no futuro): Descreve uma ação passiva que ocorrerá simultaneamente à ação principal no futuro.

Exemplo: La raporto estos prezentata, detale klarigate de la direktoro.

-os ... -ita (Particípio Adjetival Passivo Passado no futuro – Futuro Perfeito Passivo): Descreve algo que já terá sido feito em um momento específico do futuro.

Exemplo: Post unu horo, la pordo estos jam ŝlosita.

-os ... -ite (Particípio Adverbial Passivo Passado no futuro): Descreve uma ação passiva que estará concluída antes da ação principal.

Exemplo: Konstruite el fortaj materialoj, la ponto eltenos la ŝtormon.

-ota (Particípio Adjetival Futuro Passivo): Descreve algo que em breve será o objeto de uma ação.

Exemplo: Jen la libro legota de la klubo venontmonate.

-ote (Particípio Adverbial Futuro Passivo): Indica a finalidade futura para a qual algo é usado ou será usado.

Exemplo: La faruno estas aĉetata, uzote por baki kukon.

-oto (Particípio Substantivo Futuro Passivo): Refere-se a “aquele que substantivamente sofrerá uma ação verbal dentro de um tempo futuro”.

Exemplo: La kontraktoto subskribos la kontrakton morgaŭ matene.

 

 

                            EKZERCO 1.15

 

Responda, com caneta ou lápis, às perguntas abaixo envolvendo os particípios, em cotejo com o mosaico acima:

1. Kion Ĝao Lejo lavas nun en la restoracia kuirejo, kie li estas laboranta jam de kvin jaroj?

2. Kion Izabela estas preparanta (aŭ, pli sufiĉe, preparas) en la bovlo , kiu estis aĉetita de ŝia edzo pasintsemajne?

3. Kie Omaro kuiras la supon, kaj kiu estas kuironta (aŭ, simple, kiu kuiros) la rizon poste?

4. Kion Hana prenas el la fridujo, kaj kiun ŝi estas tuj servonta (aŭ, simplaforme, kiun ŝi tuj servos) ĉe la tablo?

5. Kial Raĝo tranĉas la legomojn, kaj kiuj el ili jam estas tranĉitaj?

6. Kion Jozefo sekigas post la lavado kaj kiam li estos servanta la klientoj?

7. Alveninte el la korto kun lignopecoj, kion Jara varmigas super la fajro?

8. Kian manĝaĵon Liu Jango malvarmigis en la fridujo kaj nun estas servanta ĉe tablo?

9. Kiajn telerojn Ĝao Lejo lavas nun kaj kiajn telerojn li estas lavonta morgaŭ?

10. Kial Adeo estas saltanta al la rivero ripete dum longa tempo?

11. Kie Hana malvarmigos la deserton preparitan de ŝi antaŭ nelonge?

12. Kiam Omaro estos kuirinta la ĉefan pladon de la longe ellaborita menuo?

13. Kiom da glasoj Jozefo sekigas ĉi-momente (en ĉi tiu momento), kaj ĝis kiam li estos laboranta senĉese?

14. Kies telerojn Liu Jango estas ofte uzanta por servi en la restoracio?

15. Ĉu Izabela estas preparanta kukon, aŭ panon jam de longa tempo en tiu restoracio?

16. Ĉu Jara estas hejtinta la domon, antaŭ la alveno de siaj geamikoj?

17. Ĉu Raĝo estos preparinta la tagmanĝon morgaŭ matene ĝis la tagmezo?

18. Se vi estas brazilano, aŭ norvego, ĉu hodiaŭ vi estos spektinta la futbalan partion inter Brazilo kaj Norvegujo ĝis la fino?

19. Kion Omaro estos kuirinta, antaŭ ol li komencos prepari la saŭcon?

20. Kiam Hana estos servonta la klientojn en la venonta sabato, se ŝi deĵoros ekde la vespero?

21. Ĉu Jara estos tuj varmigonta la domon, apenaŭ ŝi alvenos el la proksima arbareto kun lignoj en la manoj?

22. Kial Ĝao Lejo estos lavinta la telerojn tiel rapide?

23. Kie Adeo estos plonĝonta dum la sportaj konkursoj, apenaŭ li kompletigos la rajtigan aĝon?

24. Kiam la kelnero Liu estos plene servinta ĉiujn klientojn?

25. Kiun kaj kian frandaĵon Izabela estas preskaŭ preparinta kiel deserton por hodiaŭ, kaj kion ŝi estas baldaŭ preparonta por la morgaŭa bankedo de la deputitoj?

   

Novos exercícios suplementares aparecerão aqui mesmo nos próximos dias da semana, entre 7h e 8h da manhã pelo horário de Brasília (entre 12h e 13h pelo horário de verão de Greenwich).