domingo, 12 de julho de 2026

BAZA KURSO DE ESPERANTO. LA 16-A LECIONO (LA AKUZATIVO DE DIREKTO KAJ ĜIAJ VARIAĴOJ)

       Para achar palavras, morfemas e expressões na página, tecle Ctrl+F.

 Plena Ilustrita Vortaro 

Vortaro Túlio Flores

 

A 16ª VIDEOAULA:

https://www.youtube.com/watch?v=BROQ1v0eW98

 



ACUSATIVO DE DIREÇÃO E SUAS VARIÁVEIS

 

O acusativo de direção no Esperanto é o uso da letra -N no final de uma palavra, ou, tecnicamente, agregada ao adjunto locativo, para mostrar que algo ou alguém está se movendo ou movendo um objeto em direção a um lugar, e não apenas se movendo lá. Pense nele como uma seta invisível que aponta o destino do movimento em deslocamento de fora para dentro.

A Regra de Ouro:

·         Sem a letra -N: Significa que a ação acontece dentro daquele lugar (estático).

·         Com a letra -N: Significa que a ação vai para dentro daquele lugar (movimento).

Exemplos Práticos (O Truque do "Em" vs. "Para")

Veja como a letra -N muda completamente o sentido da frase:

Exemplo 1: La kato saltas sur la tablo. [O gato pula na mesa. (O gato já estava em cima da mesa e ficou pulando lá em cima)].

·         La kato saltas sur la tablon. [O gato pula para cima da mesa. (O gato estava no chão e pegou impulso para subir na mesa)].

 

Exemplo 2: La senŝofora aŭto veturas en la urbo. [O veículo autônomo dirige na cidade. (O carro já está dentro da cidade, circulando pelas ruas dela)].

·         La senŝofora aŭto veturas en la urbon. [O carro dirige para dentro da cidade. (O carro estava na estrada, do lado de fora, e agora está entrando na cidade)].


Por que o Esperanto faz isso?

Para evitar ambiguidade (frases com duplo sentido). O Esperanto é a língua da clareza máxima.

Em português, se você diz "Eu corro na praia", pode significar que você já está na areia correndo, ou que você está correndo da rua em direção à praia. No Esperanto, a presença ou ausência do -N elimina essa dúvida imediatamente.


AMPLIANDO O ZOOM SOBRE A DIREÇÃO ACUSATIVAL

Vimos que, em Esperanto, também o acusativo de direção é marcado pela letra N, que fica no final do adjunto locativo ou local de destino da movimentação do verbo.

Entre o verbo e o locativo há uma preposição bifuncional, que é aquela que, a depender da frase, pode indicar posição estática, ou movimento direcional. Ei-las: EN, SUR, SUB, SUPER, ANTAŬ, KONTRAŬ, TRANS, APUD e INTER. [Veja que entre elas não estão as preposições AL e ĜIS, porque elas já indicam direção por sua natureza, dispensando, portanto, o N do acusativo direcional.]

Há frases direcionais em que o sujeito mesmo é quem se move para um local, na estrutura SUBJEKTO + VERBO + PREPOZICIO + LOKON. Eis um exemplo: La ŝoforo veturas en la urbon.

E há frases direcionais em que o sujeito move um objeto direto para um local, na estrutura SUBJEKTO + VERBO + REKTAN OBJEKTON + PREPOZICIO + LOKON. Eis um exemplo: La ŝoforo kondukas pasaĝeron en la urbon.


@ ACUSATIVO DE DIREÇÃO ALQUÍMICO

O caso acusativo de direção em Esperanto é usado também para a transformação de uma coisa em outra, com as estruturas TRANSFORMI –ON EN –ON, TURNI –ON EN –ON, ŜANĜI –ON EN –ON, ALIIGI –ON EN –ON, TRADUKI –ON EN –ON / (LA –AN) etc.

Embora essa regra também seja estudada na lição de acusativo de direção, na prática não se trata de movimento espacial, mas, sim, de mudança interna do sujeito em si, ou mudança do objeto direto pelo sujeito. Exemplo: Tiu entreprenisto transformos sian restoracion en hotelon.

Quando é o próprio sujeito que se transforma de uma coisa em outra, usa-se o sufixo –IĜI + EN –ON, nas estruturas TRANSFORMIĜI EN –ON, TURNIĜI EN –ON, ŜANĜIĜI EN –ON, ALIIĜI EN –ON, TRADUKIĜI EN –ON / (LA –AN) etc., ou faz-se uso de um pronome oblíquo compatível (MIN, NIN, SIN...), nas estruturas TRANSFORMI MIN EN –ON, TURNI SIN EN –ON, ŜANĜI NIN EN –ON, ALIIGI SIN EN –ON etc. Exemplo: La restoracio aliiĝos en hotelon.

[Repeteco sobre o AL: Destaque-se que, na transformação substancial alquímica, usa-se também a preposição AL, que é naturalmente diretiva, com todos os tais verbos, dispensando-se então o acusativo.]


# ACUSATIVO DE DIREÇÃO ADVERBIAL

Em Esperanto, o adjunto locativo pode também terminar com o advérbio diretivo –en (substituindo a terminação diretiva substantival -on), quando há movimento espacial. Por exemplo, ao invés de se dizer “Li veturos en Bahion”, pode-se dizer também “Li veturos Bahien” (mantendo-se a inicial maiúscula).


& ACUSATIVO DE DIREÇÃO PREPOSICIONAL-ADVERBIAL

Em Esperanto há algumas preposições típicas de posição, como EN, INTERNE, EKSTER, SUPRE, MALSUPRE, DEKSTRE, MALDEKSTRE, SUB, TRANS, ANTAŬ, MALANTAŬ, FOR e SUR.

Há também algumas preposições tais adverbializadas derivadamente, como ENE, EKSTERE, SUBE, TRANSE, ANTAŬE, MALANTAŬE, FORE, ALTE e MALALTE (estas duas últimas, originadas de adjetivos), sucedidas, ou não, de alguma preposição locativa reforçativa apropriada, como DE, EN e SUR, como nos exemplos ENE DE, EKSTERE EN e SUPRE SUR.

Com o acréscimo do acusativo de direção N, esses advérbios posicionais podem, eles próprios, se transformar, respectivamente, nos advérbios direcionais ENEN, INTERNEN, EKSTEREN, SUPREN, MALSUPREN, DEKSTREN, MALDEKSTREN, SUBEN, TRANSEN, ANTAŬEN, MALANTAŬEN, FOREN, ALTEN e MALALTEN, sucedidos, ou não, de alguma preposição locativa reforçativa apropriada, como nos exemplos ENEN DE, EKSTEREN EN e SUPREN SUR. Exemplo: Ĉar ekpluvis, la infanoj kuris enen (aŭ enen de la domo).


PERGUNTAS COM O ACUSATIVO DE DIREÇÃO

 

As perguntas com ki-demandoj sobre a direção com acusativo também ficam no acusativo, nas seguintes estruturas:

·         KIEN

·         PREPOSIÇÃO DIRECIONAL + KION

·         PREPOSIÇÃO DIRECIONAL + KIUN LOKON

·         PREPOSIÇÃO DIRECIONAL + KIUJN LOKOJN

 

 


                        EKZERCO 1.16

 

Responda, com caneta ou lápis, às perguntas abaixo envolvendo o acusativo de direção e suas variáveis, em cotejo com o mosaico acima. Observe os símbolos (@),(#) e (&) no início de algumas perguntas, os quais pedem respostas nas estruturas marcadas com os mesmos símbolos no texto didático.

 

1. Kien veturos Maniŝa, tuj enironte en la trajnon?

2. (@) En kion transformiĝos la ĝardeno de Ŝino, se li plantos multajn novajn florojn?

3. (#) Kien kuras Ĝemso, por preni buson kaj provi eniri en baldaŭ fermotan artgalerion?

4. En kiun lokon Ŭang Hajo eniras, por legi libron?

5. (&) Kien Tupano metas ŝtonojn, por teni ilin sekuraj?

6. En kion Cecilia tuj eniros, alveninte en sian komunumon?

7. En kiun lokon Ĝou Ĝjeo portas sian katinon?

8. Elirante el la metroo, sur kion Riko saltas en la metrostacio?

9. (@) En kion Ĝou Ĝjeo transformis la salonon de sia domo per la akiro de multaj libroj?

10. Kien kuras Sneha, post kiam la lerneja sonorilo sonoris?

11. (#) Kien saltas Riko, por konkeri sian lokon en la labormerkato?

12. En kiujn lokojn Ĝemso iros, por admiri pentraĵojn?

13. (&) Kien la kato de Ĝou Ĝjeo tuj saltos, por kuŝi?

14. Kien iras Ŝino, por trovi trankvilon kaj por mediti?

15. (@) En kion la faro de Tupano aliŝanĝos la lignan keston?

16. En kiun veturilon Maniŝa tuj eniros, por veturi en alian urbon?

17. (#) Kien iras Ŭang Hajo, por elekti libron?

18. En kian lokon Sneha direktas sin rapide post la lernopaŭzo?

19. En kiun lokon Ĝemso kuras, por trafi ekspozicion?

20. (@) En kion Cecilia transformos la materialojn por sia metio?

21. (#) Kien la gekatoj saltos, por ludi en la ĉambro?

22. En kiujn vagonojn la pasaĝeroj plej multe eniros, apenaŭ la trajno alvenos en la stacidomon?

23. (&) Enen de kio Tupano movas la ŝtonetojn?

24. En kian lokon Ŝino paŝas ene de la meditejo?

25. (#) Kien Riko moviĝas, apenaŭ la metroo estas malferminta la pordojn? 



 

Amanhã, dia 13, a lição será sobre acusativo de substituição de preposições.

 

Nenhum comentário:

Postar um comentário