Para achar palavras, morfemas e expressões na página, tecle Ctrl+F.
PARTÍCULAS, LOCUÇÕES E QUEJANDOS
Do ponto de vista linguístico, partícula é uma palavra invariável, geralmente curta, que não se flexiona e serve para dar ênfase, marcar nuances de sentido ou indicar funções gramaticais específicas dentro da frase. Elas não mudam de forma (não têm plural, gênero ou conjugação) e atuam como elementos auxiliares na expressão comunicacional.
O uso das partículas não é necessariamente indispensável, mas elas servem para destacar a ideia expressa por uma palavra, parte da frase ou frase inteira.
Na 11ª lição vimos exemplos de algumas partículas. Nesta lição serão mostradas mais algumas partículas e também outras palavras ou locuções auxiliares frequentemente usadas na expressão cotidiana em Esperanto.
'LA' definindo unicidade.
O artigo 'LA' serve para definir algo que é único, ou algo que é considerado como único, ou que representa toda a sua espécie.
* La evoluado de la homo sur la Tero transiras al la Universo.
* Iri en la plaĝon estas sanige.
* Kiam finiĝas la Vivo?
'LA' como definidor de coisa anteriormente mencionada ou da qual se sabe.
Se alguém fala sobre algo já mencionado anteriormente, conhecido ou de conhecimento de todos como passado ou futuro, usa-se o artigo LA antes do nome da coisa.
* Kiun objekton vi opinias plej valora en la bildo? - La kandelabron.
'LA' indiretamente antes de nomes próprios.
Embora o artigo LA não preceda nomes próprios, há uma exceção, quando antes do nome próprio há um epíteto.
* Eŭropo, Azio kaj la antikve civilizita parto de Afriko estas konsiderataj 'la malnova kontinento' aŭ 'la malnova mondo'.
* La maljuna S-ro Antonio diris al mi, ke baldaŭ li ekskursos tra Eŭropo, la malnova Eŭropo, per Esperanto, la bela Esperanto.
LA MIA.
De acordo com a regra, não se deve usar o artigo antes de possessivos, com a exceção de quando o possessivo aparece sozinho, sem o respectivo objeto de posse.
* - Mia televidilo estas cifereca.
- La mia, kontraŭe, estas analoga.
TIO ESTAS.
'TIO ESTAS' é frequentemente usado antes de uma frase que visa explicar a frase imediatamente anterior, mas com outras palavras. Na maioria das vezes, tal expressão é escrita entre vírgulas.
* Hodiaŭ Davido decidis iri al la laboro per metroo, tio estas, li lasis sian aŭton hejme.
ĜIS POST.
'ĜIS POST' refere-se a um evento que vai durar até depois da ocorrência de outro evento.
* Alfredo taskis specialan aferon al Karlino, ĉar lia ofico estas taskadi, kaj la ŝia estas plenumadi taskojn, sed ne ĝis post la venonta mardo, ĉar ĝuste en tiu tago ŝi ekferios.
'DE ANTAŬ' RILATE AL TEMPO.
'DE ANTAŬ' traz a ideia de que algo aconteceu, vinha acontecendo ou acontece desde um tempo anterior a um momento definido.
* Hamera loĝas en Antananarivo, la ĉefurbo de Madaskaro, de antaŭ 1979. Tio estas, en 1979 ŝi jam estis loĝanta tie.
DE POST e DEPOST.
'DE POST' fala sobre algo que ocorre ou começou a ocorrer a qualquer momento depois de um evento ou depois do início deste.
* De post la ricevo de la heredaĵo, Andreo studis en la fakultato.
'DEPOST' tem quase a mesma função do DE POST, mas ressalta que algo começou a ocorrer exatamente a partir de um certo evento, na marca do início deste, ou juntamente com o início deste.
* Depost sia emeritiĝo, S-ino Koŝiro komencis turismi tra la tuta Eŭropo.
MEZE DE.
Embora não com precisão geométrica, a expressão MEZE DE dá a ideia de que algo está exatamente no meio ou entre duas ou mais coisas. Em vez de 'meze de', e de acordo com as circunstâncias, pode-se dizer também 'meze en' e 'meze inter'.
* Fluginte meze de la ionosfero, la meteoro falis meze inter tiujn arbojn (aŭ meze en tiun arbaron).
KELKA, KELKAJ, KELKE DA.
'KELK-' contém a noção de uma quantidade imprecisa, porém pequena, ou de um tempo curto.
* Antaŭ kelka tempo, S-ro Johano aĉetis kelkajn korbojn, por rikolti kelke da centoj da mirteloj en sia horto (aŭ fruktoĝardeno) ĉiumatene.
PLUS, MINUS.
'PLUS' é uma conjunção usada para indicar adição. Ao contrário, 'MINUS' é uma conjunção usada para indicar subtração.
* 100 + 4 = 104 (cent plus kvar estas cent kvar). 104 - 4 = 100 (cent kvar minus kvar estas cent).
TIEN KAJ REEN.
‘Tien kaj reen' é usado para aludir a alguém ou algo que vai e volta a diversos locais, de forma completamente sem propósito, ao léu.
* Tiuj hirundoj flugas tien kaj reen.
ĜUSTE
'ĜUSTE' significa sem erro, exatamente, mas funciona também como 'precisamente', 'bem no meio em/sobre/entre'.
* Ĝuste hodiaŭ Petro membriĝis al la Fremdula Legio kaj nun iras tien kaj reen ĝuste sur la granda dezerto.
IU, UNU.
'IU' fala sobre algo indefinido, enquanto 'UNU' refere-se a algo individual, sozinho.
* Iu knabo petis promeni kune kun unu amiko, sed lia patro ne permesis.
PLI OL IAM.
'Pli ol iam' transmite a ideia daquilo que acontece de forma mais intensa, grande ou forte do que nunca antes, comparado com o que já aconteceu anteriormente.
* Ĉar ni travivas la planedo-transiron, ni devas zorgegi pri niaj multnivelaj sanoj pli ol iam.
DISDE.
'Disde' é usado para mostrar com maior precisão que ocorre a separação entre duas coisas. Em vez de dizer, por exemplo, separar partículas sólidas do líquido, deve-se dizer mais precisamente separar partículas sólidas a partir do líquido.
* Li opiniis grava tuj distingi ion disde ties malo.
* Muro disigis la malsupran palacan ĝardenterason disde la urba placo.
* Ŝi lekis la kaviaron disde la kulero.
PERE DE.
'PERE DE' é uma locução prepositiva com um sentido de instrumentalidade mais do que meramente objetal ou manual, usando-se quando a mediação não é tão notável ou precisa.
* La juna Polikarpo diris, ke li multe lernas pere de sia instruistino Nzinga.
EKZERCO 1.20
Responda ao questionário abaixo, com caneta ou lápis, grifando, nas respostas, as partículas, palavrinhas e demais locuções exemplificadas.
1. Ĉu vi kredas, ke la vivo en aliaj planedoj ekzistas, aŭ la nia estas unika?
2. Kion vi pensas pri la artaĵo de Van Gogh – la fama pentraĵo "Stelplena Nokto"? Ĉu ĝi estas via plej ŝatata?
3. Ĉu vi preferas uzi mian telefonon, aŭ la vian mem?
4. Hieraŭ mi fordonis mian malnovan komputilon, tio estas, mi donacis ĝin al mia frato. Ĉu vi farus same?
5. Ĉu mi povos prezenti la raporton al vi ĝis post la plej venonta vendredo, ĉar en tiu tago mi prenos vakcinon?
6. Via patrino loĝas en tiu strato de antaŭ 2005. Tio signifas, ke ŝi konas ĉiujn najbarojn, ĉu ne?
7. De post kiam vi eklernis Esperanton, ĉu via klereco ŝanĝiĝis pozitive?
8. Depost via reveno el Japanio, ĉu vi komencis manĝi per bastonetoj ĉiutage?
9. Kie meze de la urbo troviĝas la plej bona kafejo – ĉu meze inter la du preĝejoj, aŭ meze en la butikcentro?
10. Ĉu vi memoras, ke antaŭ kelka tempo ni renkontiĝis, kaj tiam vi promesis sendi al mi kelkajn fotojn pri via ekskurso?
11. Kiom estas 256 plus 144 minus 50? Ĉu vi povas kalkuli rapide proprakape?
12. Kial via hundo ĉiam kuras tien kaj reen en la horto? Ĉu ĝi serĉas ion, aŭ simple ĝuas?
13. Ĉu ĝuste hodiaŭ vi ricevis la leteron, aŭ ĉu ĝi kuŝis en la leterkesto jam de hieraŭ?
14. Ĉu iu el viaj kolegoj petis helpon, aŭ ĉu unu sola persono faris ĉion mem?
15. Ĉu ankaŭ vi opinias, ke nun ni devas zorgi pri nia akvotrinkado pli ol iam, pro la klimataj ŝanĝiĝoj?
16. Kiel vi sukcesis trovi la kontrakton en tiu granda amaso da paperoj? Ĉu vi disigis ilin disde la ceteraj dokumentoj?
17. Ĉu vi lernis la hispanan pere de retaj kursoj, aŭ pere de via instruisto, kiu loĝas en Madrido?
18. Ĉu vi restos sur la plaĝo ĝis post la tagmezo, aŭ foriros de ĝi ankoraŭ matene?
19. De post kiam vi aĉetis vian aŭton, ĉu vi jam vizitis viajn geavojn, aŭ veturadas tien kaj reen sen celo, nur por ĝui la veturilon?
20. Ĉu vi apartigos la ovojn disde la faruno per tiu kribrilo, aŭ ĉu vi farigos tion pere de via homsimila roboto?
21. Mi legis, ke la malnova Eŭropo havas multajn mezepokajn kastelojn – ĉu vi vizitis kelkajn el ili antaŭ kelka tempo?
22. Kie ĝuste vi perdis vian monujon – ĉu meze de la stacidomo, aŭ meze inter la foirobudoj?
23. Ĉu via filo jam komencis labori depost, aŭ de post sia diplomiĝo, aŭ ĉu li vojaĝas tien kaj reen tra la ŝtato?
24. Se mi dirus al vi, ke mia solvo estas ĝusta, tio estas, ke mi jam kontrolis ĉion dufoje, ĉu vi kredus min?
25. Ĉu vi konsentas, ke la amo estas la plej grava energio en la universo? Tio estas mia opinio, ĉu ankaŭ la via?
Última aula. Agrademos pela participação!
Nenhum comentário:
Postar um comentário