domingo, 28 de junho de 2026

BAZA KURSO DE ESPERANTO. LA 14-A LECIONO (KAZOJ NOMINATIVO KAJ AKUZATIVO)

     Para achar palavras, morfemas e expressões na página, tecle Ctrl+F.

 Plena Ilustrita Vortaro 

Vortaro Túlio Flores

 

A 14ª VIDEOAULA:

https://www.youtube.com/watch?v=8OHnth5zMF4





                            EKZERCO 3.14


  1. Kion Kofio trinkas?

  2. Kion Hiroŝo faras?

  3. Kion Prija aŭskultas?

  4. Kian pluvon Tomaso ĝuas?

  5. Kion Arasia tuŝas?

  6. Kiun libron Fatua legas?

  7. Kion Kenĝio skribas?

  8. Kion Sanĝajo faras?

  9. Kian ĝardenon Ema rigardas?

  10. Kiujn vortojn Kenĝio skribas?

  11. Kion Kofio faros post la trinko?

  12. Kiun Hiroŝo atendas?

  13. Kiajn sonojn Prija aŭdas?

  14. Kion Tomaso faras en la pluvo?

  15. Kiun arbon Arasia tuŝas?

  16. Kiajn librojn Fatua kutime legas hejme?

  17. Kian tekston Kenĝio skribas?

  18. Kiujn homojn Sanĝajo renkontos?

  19. Kion Ema faras en la ĝardeno?

  20. Kian akvon Kofio trinkas?

  21. Kiujn birdojn Hiroŝo observas?

  22. Kiun Prija aŭdas, aŭ aŭskultas?

  23. Kion Tomaso sentas dum la pluvo?

  24. Kiujn foliojn Arasia kolektos?

  25. Kian literaturaĵon Fatua legas?





                            EKZERCO 2.14


26. Kion Kvamo faras?

27. Kian ĉemizon Kvamo portas?

28. Kiun manon Kvamo premas dum la saluto?

29. Kion Ajŝa tenas en la mano?

30. Kian sakon Ajŝa donas al la kliento?

31. Kion Meja Lingo faras sur la muro?

32. Kiujn vortojn Meja Lingo skribis en la ĉina?

33. Kion Ravio faras en la templo?

34. Kiajn manojn Ravio kunmetas por preĝi? Ĉu ambaŭ?

35. Kion Luko rigardas en la muzeo?

36. Kian statuon Luko intense observas?

37. Kion Taina manĝas antaŭ sia domo?

38. Kian frukton Taina tenas per la fingroj?

39. Kion Mohamedo faras kun la infano?

40. Kian botelon Mohamedo donas al la knabeto?

41. Kion Jumia faras por saluti onin?

42. Kiun manon Jumia levas al oni?

43. Kian veston Jumia portas sur la strato?

44. Kion Ananja faras ĉe la tablo?

45. Kian manĝaĵon Ananja manĝas per la mano?

46. Kion Sofia faras sur la herbo?

47. Kiun beston Sofia ame brakumas (aŭ ĉirkaŭbrakas)?

48. Kian hundon Sofia havas en la brakoj?

49. Kion Jasio portas sur la kapo?

50. Kiajn plumojn Jasio havas sur sia kapo?



 





CASOS NOMINATIVO (OU SUBJETIVO) E ACUSATIVO (OU OBJETIVO)

 

O Esperanto é uma língua planejada para ser simples e lógica. Uma das suas características é o uso claro dos dois casos gramaticais, que indicam a função sintática de um elemento oracional como sujeito ou como objeto. Os dois casos são, portanto, o caso nominativo (ou caso subjetivo) e o caso acusativo (ou objetivo).

 

Para facilitar o entendimento do motor gramatical que move a língua Esperanto, é necessário o conhecimento do que podemos chamar de gramática funcional ou instrumental, isto é, uma gramática voltada para o uso prático da língua, não apenas para a teoria. O domínio dessa gramática utilitária dá muito mais segurança para a compreensão progressiva ativa e analítica da língua, principalmente nas situações expressionais novas, surpreendentes e fora do script adquirido ou dos exemplos memorizados.

Tal gramática de trabalho medeia (funciona como ponte) entre a gramática culta ou acadêmica, voltada para descrição técnica e sistemática da terminalogia normativa, e a linguagem de uso direto (a fala cotidiana, espontânea), especialmente quando o método é autodidático. É aprender inicialmente com um pouco de partitura, mas também com solfejos repeticionais introjetivos, para um crescimento cognitivo mais firme e seguro na práxis (na prática comunicativa real), o que é bem facilitado no aprendizado do Esperanto, cujas regras gramaticais são regulares, constantes e, em princípio, sem exceções.

 

 

O que é "caso"?

A palavra caso vem do latim casus, que significa "queda". Os romanos usavam essa metáfora porque, ao mudar de função na frase, a palavra "caía" em uma forma diferente. Assim, cada "queda" era um caso gramatical.

Caso nominativo (ou subjetivo)

·   O nominativo vem do latim nominativus, que significa "relativo ao nome".

·   É o caso usado para o sujeito da frase, ou seja, quem pratica a ação.

·   Em Esperanto, o nominativo é a forma básica da palavra, sem nenhuma marca especial.

Exemplo:

·   La hundo kuras. "O cachorro corre." Aqui, hundo (cachorro) está no caso nominativo, porque é o sujeito.

 

Caso acusativo (objetivo)

·   O acusativo vem do latim accusativus, que originalmente significava "caso de acusar" ou "caso de apontar".

·   É o caso usado para o objeto direto, ou seja, quem recebe a ação.

·   Em Esperanto, o acusativo é marcado pela letra -n no final da palavra.

Exemplo:

·   La hundo vidas la katon. "O cachorro vê o gato." Aqui, kato (gato) recebe a ação de ver, então aparece como katon no acusativo.

Por que isso importa no Esperanto?

·   O acusativo permite flexibilidade na ordem dos elementos sintáticos.

·   La hundo vidas la katon = La katon vidas la hundo ambas significam "O cachorro vê o gato", porque o -n mostra quem é o objeto.

 

Resumindo

·   Caso nominativo: refere-se ao sujeito da frase, forma básica, daí se dizer também caso subjetivo.

·   Caso acusativo: objeto direto, marcado com -n, daí se dizer também caso objetivo.

·   As palavras vêm do latim: casus (queda), nominativus (nome), accusativus (acusação/apontar).

Enfim, em Esperanto o sujeito de um verbo intransitivo fica sempre no caso nominativo (o elemento básico da oração, sem o sufixo -n). Entretanto, a pergunta correlata para se saber o que o sujeito está fazendo intransitivamente também tem o -n na estrutura, sendo a estrutura KION -O FARAS? Se apenas o verbo satisfizer a pergunta, basta se responder com -O skribas, -O legas, -O dormas, etc. Se se exigir o complemento pós-verbal, pode-se dizer -O skribas poemon, -O legas libron, -O dormas

 

Regra Geral do Sujeito

·   O sujeito de qualquer verbo (transitivo ou intransitivo) fica no nominativo.

·   O caso acusativo (com a terminação gramatical -n) serve para marcar o objeto direto.

·   Como verbos intransitivos não possuem objeto direto, a terminação -n não é usada no substantivo subjetival da frase.

Exemplos Práticos

·   La infano dormas. (A criança dorme.) -> La infano é o sujeito de um verbo intransitivo e fica no nominativo.

·   La birdo flugas. (O pássaro voa.) -> La birdo é o sujeito e fica no nominativo.

 

Dica relembrativa sobre tipos de verbos

·   Verbo de ligação: é aquele que não indica ação, mas, sim, estado ou característica do sujeito. Ele “liga” o sujeito a uma qualidade ou condição.

* Exemplo: A menina é feliz. “é” apenas conecta o sujeito (menina) ao predicativo (feliz).

·   Verbo transitivo: expressa uma ação que precisa de um complemento (objeto direto ou indireto) para ter sentido completo, atuando como a ação ou transição entre o sujeito e o objeto que sofre a sua ação. Daí o nome transitivo, porque é um verbo que transita do sujeito para um objeto.

* Exemplo: O aluno lê o livro. lê” exige um objeto (livro) para completar a ideia.

[Admite-se, contudo, em certos verbos, como, por exemplo, o verbo ler, que se omita o objeto, destacando-se como importante apenas a ação de ler. Em tal caso, o verbo ler passa a funcionar como verbo intransitivo.]

·   Verbo intransitivo: indica uma ação que começa e termina na esfera do sujeito e que, portanto, não precisa de complemento; o sentido já está completo apenas com o sujeito e o verbo. 

* Exemplo: O bebê dorme. dorme não pede objeto, a frase já está inteira.


[Admite-se, contudo, que certos verbos tipicamente intransitivos atuem como transitivos, em frases tais, como ‘Mi vivas vivon feliĉan’, ‘Mi ĝojas vian venkon’, ‘Ŝi dormis longan dormon’. Nestes três exemplos os verbos (vivi, ĝoji e dormi são originalmente intransitivos, mas assumiram o papel de verbos transitivos, para efeito literário.]

 

Em resumo:

·   Ligação = conecta sujeito a uma qualidade, estado ou condição.

·   Transitivo = ação que passa do sujeito para um objeto.

·   Intransitivo = ação que, como o próprio nome já diz, não transita, não faz ponte, não passa/termina em um objeto.

 

 

KI-DEMANDOJ LIGADAS AO ACUSATIVO

As ki-demandoj (correlativos interrogativos que começam com ki-) são muito úteis para entender quando usar o caso acusativo em Esperanto, especialmente quando falamos de objeto direto.

Quando a pergunta pede uma resposta que será objeto direto, usamos a forma acusativa já na pergunta, o que é um enorme facilitador para o entendimento do interlocutor. Veja os principais casos:

·   KION "O quê?"

* Pergunta pelo objeto direto substantival no singular (-on) ou no plural (-ojn).

* Exemplo: Kion vi legas? "O que você lê?"

* Resposta: Mi legas libron. ("Eu leio um livro.")

* Kion vi vestos? "O que você vestirá?"

* Resposta: Mi vestos bluzon kaj kuloton. ("Eu vestirei uma blusa e uma bermuda.")

·   KIUN "Quem?" (no singular, como objeto direto)

* Pergunta pelo objeto direto identificativo no singular.

* Exemplo: Kiun vi vidas? "Quem você vê?"

* Resposta: Mi vidas knabon. ("Eu vejo um menino.")

·   KIUJN "Quem?" (no plural, como objeto direto)

* Pergunta pelo objeto direto identificativo no plural.

* Exemplo: Kiujn vi invitis? "Quem você convidou?"

* Resposta: Mi invitis miajn tri kolegojn. ("Eu convidei meus três colegas.")

·   KIAN "Que tipo de...?" (no singular, como objeto direto)

* Pergunta pelo objeto direto adjetival no singular (-an).

* Exemplo: Kian televidilon vi vendos? "Que tipo de televisor você venderá?"

* Resposta: Mi vendos platekranan televidilon. ("Eu venderei um televisor de tela plana.")

·   KIAJN "Que tipo de...?" (plural, como objeto direto)

* Pergunta pelo objeto direto adjetival no plural (-ajn).

* Exemplo: Kiajn florojn vi aĉetis? "Que tipo de flores você comprou?"

* Resposta: Mi aĉetis ruĝajn rozojn. ("Eu comprei rosas vermelhas.")

Repeteco importante

·   O -n do acusativo aparece já nas perguntas, porque elas pedem respostas que são objetos diretos.

·   Se a resposta fosse ligada ao sujeito da frase, sem transitividade, usaríamos a forma nominativa (sem -n).

Resumindo

·   KION pergunta pelo objeto direto "o quê".

·   KIUN pergunta pelo objeto direto "quem" (singular).

·   KIUJN pergunta pelo objeto direto "quem" (plural).

·   KIAN pergunta pelo objeto direto "que tipo de" (singular).

·   KIAJN pergunta pelo objeto direto "que tipo de" (plural).

                  

 

                    EKZERCO 1.14

 

Responda, com caneta ou lápis, às perguntas abaixo envolvendo os correlativos, em cotejo com o presente mosaico:

 1. Kion Roberto faras?

2. Kian veturilon Jozefo stiras?

3. Kiun Anna helpos per sia laboro?

4. Kion Karlino rigardas en la televidilo?

5. Kiujn amikojn Petro kaj Ludoviko renkontos morgaŭ? 

6. Kian ludilon Roberto konstruas sur la planko?

7. Kion Anna kudras per sia kudromaŝino?

8. Kiujn Rajmondo instruas en la klasĉambro?

9. Kiajn blokojn Roberto uzas por ludi?

10. Kion Marta faras en la preĝejo?

11. Kiujn lernantojn Rajmondo vidas en la ĉambro?

12. Kian televidaĵon Karlino spektas antaŭ ol dormi?

13. Kion Probalo faras en la naĝejo?

14. Kion Petro kaj Ludoviko priparolas ĉe la tablo?

15. Kiajn vortojn Rajmondo skribis sur la tabulo?

16. Kion Petro kaj Ludoviko trinkas dum la konversacio?

17. Kiun Karlino vizitos en la urbocentro?

18. Kian veston Anna kudras por sia amikino?

19. Kion Francisko faras en la lito?

20. Kiujn gastojn Anna invitos al sia domo?

21. Kian vojon Jozefo sekvas dum la veturado?

22. Kion Rajmondo instruas al siaj gelernantoj?

23. Kiun Probalo vidas en la naĝejo?

24. Kiajn objektojn Anna preparis antaŭ la kudrado?

25. Kion Marta petas en sia preĝo?

 

 


Novos exercícios suplementares aparecerão aqui mesmo nos próximos dias da semana, entre 7h e 8h da manhã pelo horário de Brasília (entre 12h e 13h pelo horário de verão de Greenwich).

 

Nenhum comentário:

Postar um comentário